Hoán cải xe bọc thép BTR-60 thành robot cảm tử

Một trong những phương án mà Ukraine triển khai là hoán cải các xe bọc thép chở quân (APC) BTR-60 cũ từ thời Liên Xô thành phương tiện mặt đất không người lái (UGV) mang thuốc nổ.

Theo bộ phận báo chí của Quân đoàn số 3, những phương tiện này được sử dụng trong các hoạt động giành quyền kiểm soát các khu định cư Nove, Ridkodub và Katerynivka trên mặt trận Lyman, tỉnh Donetsk.

Việc hoán cải các phương tiện bọc thép cũ thành phương tiện không người lái mang thuốc nổ không phải phương thức mới trong xung đột Nga - Ukraine. Năm 2023, lực lượng Nga từng sử dụng các xe bọc thép MT-LB và xe tăng T-54/T-55 chở thuốc nổ, tiến về phía các vị trí của lực lượng phòng vệ Ukraine.

Tuy nhiên, với phương thức sử dụng MT-LB cũ, kíp lái phải đưa xe đến khu vực xuất phát trước khi rời khỏi phương tiện. Cách thức này tiềm ẩn rủi ro cho kíp lái, đồng thời hạn chế khả năng cơ động và phạm vi hoạt động của phương tiện.

Trong khi đó, lực lượng Ukraine được cho là đã trang bị hệ thống điều khiển từ xa cho BTR-60, qua đó cho phép phương tiện tiếp cận mục tiêu mà không cần kíp lái trực tiếp điều khiển. Hiện chưa có thông tin chi tiết về cách thức triển khai hệ thống điều khiển này. Nhiều khả năng, các phương tiện được điều khiển thông qua mạng lưới Starlink, tương tự một số dự án trước đây nhằm hoán cải xe trinh sát BRDM-2 và xe bán tải thành UGV.

Israel cũng được cho là đang sử dụng các xe bọc thép chở quân M113 không người lái trong hoạt động tác chiến tại Dải Gaza. Những phương tiện này được cho là có thể mang từ 1 đến 3 tấn thuốc nổ và được sử dụng để phá hủy các tòa nhà.

Việc sử dụng các UGV trên có thể xuất phát từ thực tế các đơn vị quân sự vẫn còn sở hữu nhiều phương tiện cũ, không còn phù hợp với vai trò ban đầu nhưng vẫn có khả năng cơ động và mang tải trọng đáng kể.

Trong bối cảnh đó, hoán cải các phương tiện sẵn có có thể là một phương án thay thế cho việc phát triển hoặc mua mới UGV. Các phương tiện bọc thép kích thước lớn cũng có khả năng mang tải trọng lớn hơn, trong đó có các loại vật liệu nổ.

BTR-60 được phát triển vào cuối những năm 1950, trong khi biến thể BTR-60PB - loại vẫn được Lực lượng Phòng vệ Ukraine sử dụng - xuất hiện từ năm 1967. Ukraine tiếp nhận BTR-60 từ các kho dự trữ cũng như thông qua viện trợ quân sự, trong đó có các đợt chuyển giao từ Bulgaria.

Ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine cũng từng đề xuất nhiều gói hiện đại hóa dành cho dòng BTR-60, trong đó có BTR-60D - một biến thể nằm trong biên chế quân đội Ukraine. Phiên bản này được trang bị cửa hông kích thước lớn, tương tự thiết kế trên BTR-80 và BTR-3, cùng hệ thống giáp bảo vệ được nâng cấp và động cơ mới. BTR-60D từng được ghi nhận trong biên chế Lữ đoàn Tấn công số 3 Ukraine, đơn vị thuộc Quân đoàn số 3.

Sử dụng UGV thay bộ binh

Trong chiến dịch tấn công Vivaldi, binh sĩ thuộc Quân đoàn số 3 Ukraine cũng triển khai các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) nâng cấp mang thuốc nổ để tấn công các vị trí và công sự của Nga, thay thế cho việc triển khai bộ binh.

Các binh sĩ sử dụng UGV do đơn vị NC13 vận hành, được trang bị hai ống phóng lựu Bullspike dùng một lần. Những robot này tiếp cận vị trí đối phương, khai hỏa rồi tiếp tục lao vào công sự trước khi kích nổ.

Quân đội Ukraine cho biết chiến thuật này cho phép UGV thực hiện đồng thời ba nhiệm vụ: tấn công lực lượng đối phương, tạo áp lực tâm lý và phá hủy các vị trí phòng thủ.

Trước hết, robot sử dụng các ống phóng lựu để tấn công công sự. Sau đó, phương tiện tiếp cận mục tiêu và kích nổ. Cách thức này cho phép UGV vừa cung cấp hỏa lực, vừa tiếp cận các vị trí kiên cố mà không yêu cầu bộ binh Ukraine trực tiếp tiến vào khu vực nguy hiểm.

Quân đoàn số 3 mô tả đây là một phương thức tác chiến chưa từng được ghi nhận trong lịch sử chiến tranh. Theo đơn vị này, người điều khiển UGV có thể vận hành robot từ các vị trí cách tiền tuyến hàng chục km, trong khi phương tiện đảm nhiệm những nhiệm vụ nguy hiểm tại khu vực mục tiêu.

Các robot mặt đất không người lái mang thuốc nổ ngày càng được sử dụng trong các hoạt động nhằm phá hủy công trình, cứ điểm và vị trí của đối phương. Những UGV này có nhiều kích thước và cấu hình khác nhau, từ các nền tảng nhỏ mang đầu đạn chế tạo từ mìn chống tăng đến những phương tiện lớn hơn có thể mang bom hàng không FAB-250.

Việc triển khai UGV thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của phương tiện không người lái trên chiến trường. Từ những xe bọc thép cũ được hoán cải đến các robot cỡ nhỏ, những nền tảng này đang được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ khác nhau. Xu hướng này cũng cho thấy các bên tham chiến đang tận dụng phương tiện sẵn có để giảm sự hiện diện trực tiếp của binh sĩ tại khu vực nguy hiểm. Tuy nhiên, hiệu quả của các hệ thống UGV vẫn phụ thuộc vào khả năng điều khiển, liên lạc và điều kiện tác chiến thực tế.