Quân đoàn số 3 Ukraine cuối tuần qua cho biết các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) tấn công đã được UAV hạng nặng đưa vào hậu phương Nga, đánh dấu lần đầu tiên các phương tiện này được vận chuyển bằng đường không.

Ukraine sử dụng ngày càng nhiều UGV trong các hoạt động tác chiến, đảm nhiệm một số nhiệm vụ vốn trước đây do binh sĩ trực tiếp thực hiện, qua đó hạn chế nguy cơ đối với lực lượng trên mặt đất.

"Quân đoàn số 3 là đơn vị đầu tiên trên thế giới bắt đầu triển khai các hệ thống robot mặt đất bằng phương thức thả từ trên không. Các UAV ném bom hạng nặng của chúng tôi vận chuyển những robot mặt đất tự sát vào sâu hơn 10 km trong hậu tuyến của đối phương", Chuẩn tướng Andrii Biletskyi, chỉ huy Quân đoàn số 3, cho biết.

RBC Ukraine cho biết, việc vận chuyển UGV bằng đường không không hoàn toàn mới, nhưng đây là lần đầu tiên phương thức này được áp dụng với các hệ thống robot mặt đất tự sát ở khoảng cách xa như vậy.

Chiến dịch Vivaldi là gì?

Sau nhiều tuần đạt được những bước tiến tại tỉnh Donetsk, miền đông Ukraine, ông Biletskyi công bố thêm thông tin về Chiến dịch Vivaldi, cho biết chiến dịch đã được tiến hành trong suốt mùa hè.

Theo chỉ huy Quân đoàn số 3, lực lượng Ukraine đã chặn mũi tiến công của Nga ở phía bắc Lyman, qua đó ngăn lực lượng Nga tìm cách bao vây "Vành đai Pháo đài" - chuỗi các thành phố được phòng thủ kiên cố và có vai trò quan trọng đối với hệ thống phòng thủ của Ukraine tại Donbas.

Ông Biletskyi cung cấp thêm thông tin về giai đoạn hai của chiến dịch, cho biết lực lượng Ukraine đã giành lại 3 khu dân cư ở phía tây bắc Lyman, với tổng diện tích khoảng 49 km².

Theo ông Biletskyi, trước khi tiến hành các hoạt động tác chiến trên bộ, lực lượng Ukraine đã triển khai nhiều UAV và UGV tới khu vực cách tiền tuyến hơn 9,6 km về phía sau. Các hệ thống không người lái này được sử dụng nhằm gây gián đoạn hoạt động của lực lượng Nga ở hậu tuyến và hỗ trợ các hoạt động tác chiến hiệp đồng.

Việc triển khai robot là một phần trong kế hoạch làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Nga trước khi lực lượng Ukraine tiến công.

Theo Quân đoàn số 3, pháo binh và các hệ thống không người lái đã tập kích sở chỉ huy, trung tâm liên lạc, cơ sở hậu cần, các điểm vượt sông và lực lượng dự bị của Nga. Trong khi đó, hệ thống phòng không và tác chiến điện tử của Ukraine được triển khai để bảo vệ khu vực.

Một bản đồ do Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) công bố cho thấy một số khu vực mà Quân đoàn số 3 Ukraine tuyên bố đã giành lại, trong đó có Shandryholove và Derylove, cùng khu vực Drobysheve gần Lyman. Tổng diện tích lực lượng Ukraine tuyên bố giành lại kể từ khi Chiến dịch Vivaldi bắt đầu vào khoảng 124 km². Thông tin này vẫn chưa được xác minh độc lập.

Ukraine mở rộng vai trò của UGV trên chiến trường

Cách tiếp cận kết hợp giữa UGV, tác chiến điện tử và phòng không được phía Ukraine cho là đã tạo ra yếu tố bất ngờ, trong bối cảnh UAV được sử dụng rộng rãi để trinh sát và theo dõi hoạt động của lực lượng trên mặt đất.

Đây không phải lần đầu Ukraine sử dụng UGV trong hoạt động tác chiến. Tháng 7/2026, quân đội Ukraine tiến hành một chiến dịch riêng, trong đó sử dụng xuồng không người lái (USV) để đưa một UGV lên khu vực Kinburn Spit do Nga kiểm soát. Chiếc UGV này được trang bị súng máy điều khiển từ xa.

Hiện Ukraine sử dụng UGV để thực hiện nhiều nhiệm vụ, trong đó có ba lĩnh vực chính.

Thứ nhất là nhiệm vụ hậu cần. Theo các nguồn tin Ukraine, những đơn vị như Lữ đoàn Tấn công số 3 đang sử dụng UGV cho khoảng 80% hoạt động tiếp tế tại tiền tuyến. Tại một số khu vực giao tranh ác liệt như Pokrovsk và Myrnohrad, tỷ lệ này được cho là lên tới 90%. UGV có thể vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn hơn so với việc binh sĩ trực tiếp mang vác, đồng thời giảm thiệt hại của lực lượng tiếp tế trước hỏa lực đối phương.

Thứ hai, UGV được sử dụng để hỗ trợ công binh, bao gồm rải và rà phá mìn, triển khai chướng ngại vật, vận chuyển thiết bị tác chiến điện tử và mang theo thuốc nổ trong các nhiệm vụ tấn công một chiều.

Thứ ba, UGV ngày càng được sử dụng như nền tảng mang vũ khí và hỗ trợ bộ binh. Một số phương tiện còn được triển khai để sơ tán thương binh khỏi những khu vực nguy hiểm, qua đó hạn chế nguy cơ đối với các đội cứu hộ.

Tuy nhiên, việc vận hành UGV trên chiến trường vẫn đối mặt nhiều thách thức. Khả năng nhận biết chiều sâu còn hạn chế, địa hình phức tạp, gián đoạn liên lạc và hoạt động tác chiến điện tử cường độ cao có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của các hệ thống này.

Để duy trì kết nối, các lực lượng vận hành có thể kết hợp nhiều phương thức như liên lạc vệ tinh, mạng vô tuyến, cáp quang và các trạm chuyển tiếp tín hiệu trên không.

Tác chiến không người lái mở rộng 

Việc sử dụng UGV trong Chiến dịch Vivaldi phản ánh xu hướng rộng hơn trong quá trình phát triển tác chiến không người lái của Ukraine. Các hệ thống không người lái đang được mở rộng từ nhiệm vụ chủ yếu trên không sang khả năng hoạt động trên nhiều môi trường, trong đó có trên biển và trên bộ.

Những hệ thống này có thể đảm nhiệm nhiều vai trò như trinh sát, tấn công, vận chuyển và hỗ trợ tác chiến, qua đó giảm nhu cầu đưa binh sĩ trực tiếp vào một số vị trí có nguy cơ cao.

Chuyên gia quân sự Giorgi Revishvili nhận định, Chiến dịch Vivaldi cho thấy chiến tranh cơ động vẫn có thể được tiến hành trong điều kiện chiến trường có mật độ UAV cao và khả năng giám sát liên tục, nếu được lập kế hoạch và triển khai phù hợp.

Tuy nhiên, ông lưu ý, ngay cả những cuộc phản công cục bộ của Ukraine, trong đó có hoạt động tại khu vực Lyman, cũng khó làm thay đổi các mục tiêu tối đa mà Tổng thống Nga Vladimir Putin theo đuổi trong những tháng tới. Theo ông, Điện Kremlin dường như cho rằng thời gian đang có lợi cho Nga. "Do đó, rất ít triển vọng cho bất kỳ cuộc đàm phán thực chất nào, ít nhất là cho đến mùa xuân năm sau", ông Revishvili nhận định.

Trong khi đó, cựu Thiếu tướng Quân đội Australia, ông Mick Ryan lưu ý, một trong những vấn đề đáng chú ý trên chiến trường trong những tháng tới là liệu Ukraine có mở rộng quy mô các hoạt động hiện tại trong khuôn khổ Chiến dịch Vivaldi hay tập trung củng cố những khu vực đã giành được.