Tổng thống Mỹ Barack Obama quyết định chấm dứt trước thời hạn nhiệm vụ của đại tướng, Tư lệnh quân đội Mỹ tại Afganistan - David McKiernan, để thay bằng trung tướng Stanley McChrystal. Đây là nỗ lực nhằm cứu vãn tình hình đang ngày càng xấu đi ở quốc gia Nam Á này. Liệu Mỹ có thành công, khi việc giải quyết vấn đề Afganistan không chỉ đơn thuần là thay tướng?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates cho rằng, đây là thời điểm thích hợp để thay đổi người đứng đầu lực lượng quân sự Mỹ tại Afganistan. Đó là thời điểm mà chính quyền của Tổng thống Obama phải có những quyết định mạnh mẽ nhằm cải thiện tình hình Afganistan trước khi người dân Mỹ hết kiên nhẫn.

Thực tế, 8 năm qua, bất chấp nỗ lực của Mỹ và các nước đồng minh, hoà bình, ổn định vẫn không đến với người dân nước này. Không những thế, Afganistan vẫn không có một chính phủ ổn định và vững mạnh, lãnh thổ bị cát cứ bởi các chính quyền địa phương do thủ lĩnh bộ tộc đứng đầu không thừa nhận chính quyền Trung ương. Tình trạng này đã tạo cơ hội cho Taliban và các phần tử khủng bố Al-Qaeda sản xuất, buôn bán thuốc phiện tràn lan và tiến hành những vụ đánh bom liều chết nhằm vào các cơ quan đầu não của Chính phủ và các lực lượng quân sự Mỹ, NATO.

Với chiến lược mới của Mỹ ở Afganistan được Tổng thống Obama tuyên bố cách đây hơn hai tháng, tình hình ở nước này vẫn chưa có chuyển biến tích cực nào. Ngày 11/5 vừa qua, 21.000 binh sĩ Mỹ tăng viện đã đến Afganistan, nâng tổng số quân Mỹ có mặt tại quốc gia này lên tới gần 70.000 - một con số kỷ lục. Nếu bom vẫn cứ nổ và bạo lực vẫn tiếp diễn, cũng đồng nghĩa với việc số thương vong của binh lính Mỹ ở Afganistan sẽ tăng lên. Bởi thế, một số nghị sĩ Mỹ chủ chốt, trong đó có cả những người thuộc Đảng Dân chủ của ông Obama, đang hoài nghi đặt câu hỏi, liệu Afganistan có phải là một mục tiêu thất bại hay không?

Trong tình hình đó, chính quyền Tổng thống Obama một lần nữa lại phải điều chỉnh chiến lược trong việc giải quyết vấn đề Afganistan, trong đó lấy người dân làm trung tâm, kết hợp các hoạt động quân sự với xây dựng bộ máy chính quyền, lực lượng an ninh quốc gia Afganistan, thúc đẩy sự hoà giải với các thành phần Taliban ôn hoà.

Để thực hiện sứ mệnh đó, Nhà Trắng cần tới vai trò của Trung tướng Stanley McChrystal. Ông vốn là một cựu chiến binh trong cuộc chiến Afganistan và là người rất thông hiểu các biện pháp phi quân sự để đối phó với lực lượng Taliban. Bộ trưởng Quốc phòng R.Gates còn nói rằng: “Với chiến lược mới ở Afganistan, Mỹ cần một tư duy mới và những cách tiếp cận mới. Một lãnh đạo quân sự mới tại đây cũng là cần thiết, để đảo chiều cuộc chiến ở Afganistan”.

Nhưng nhiều nhà phân tích quân sự ở Mỹ lại không lạc quan và tin tưởng như vậy. Bởi, quyết định “thay tướng” mới chỉ là thay đổi phương pháp lãnh đạo trong giai đoạn quan trọng của cuộc chiến tại Afganistan. Người chỉ huy quân sự mới của Mỹ ở quốc gia này vẫn tiếp tục phải đối mặt với những vấn đề đang làm nản lòng không chỉ cộng đồng quốc tế, mà cả người dân Afganistan, như thiếu đội ngũ chuyên gia tái thiết dân sự có năng lực, lực lượng an ninh nước này vừa thiếu vừa yếu, hệ thống viện trợ quốc tế còn quá ít so với nhu cầu...

Hơn thế nữa, vị tư lệnh mới của Mỹ tại Afganistan cũng không thể tiêu diệt được Taliban cực đoan, nếu lực lượng này vẫn có căn cứ vững chắc tại các vùng núi phía tây ở nước láng giềng Pakistan. Nhà Trắng cũng biết rất rõ thực tế này và hy vọng cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Obama và hai người đồng nhiệm Pakistan và Afganistan, ông Asif Ali Zardari, ông Haid Karzai ngày 6/5 vừa qua sẽ giúp Mỹ giải quyết vấn đề này. Nhưng, ngay cả Chính phủ Pakistan cũng đang bất ổn do mâu thuẫn giữa các đảng phái, thì hy vọng này khó trở thành hiện thực.

Rõ ràng, Mỹ không thể tự mình giải quyết vấn đề Afganistan. Cũng như chỉ với việc thay người đứng đầu quân sự Mỹ tại quốc gia này, Nhà Trắng cũng khó đem lại cuộc sống bình yên và hạnh phúc cho người dân ở đất nước, vốn phải sống trong tình trạng nghèo nàn, chiến tranh trong nhiều thập niên trước đây. Mỹ chỉ có thể thực hiện được sứ mệnh này, khi có sự trợ giúp tích cực của cộng đồng quốc tế, nhất là khi người Afganistan được tự giải quyết các vấn đề của mình, như đòi hỏi của Taliban và các nước láng giềng./.