Sau 1 thập kỷ áp dụng, liệu quy định này của Indonesia sẽ được duy trì hay thay thế bằng một hệ thống hiệu quả hơn đang được các chuyên gia chính sách Indonesia cân nhắc.

Tác động trong ngắn hạn

Chính sách này được triển khai theo Quy định của Thống đốc số 88 năm 2019 về việc sửa đổi Quy định số 155 năm 2018 về Hạn chế Giao thông theo Hệ thống Chẵn-Lẻ, hiện được áp dụng trên 25 tuyến đường. Theo dữ liệu do người đứng đầu Cơ quan Giao thông Vận tải Jakarta (Dishub) ông Budi Awaluddin cung cấp, hệ thống này đã giúp cải thiện hiệu suất giao thông trung bình 29,53%.

Khi không áp dụng hệ thống chẵn-lẻ, lưu lượng xe trên đường là 204.997 đơn vị xe con mỗi giờ (smp/giờ). Tuy nhiên, sau khi hệ thống được triển khai, con số này đã giảm xuống còn 158.262 smp/giờ.

Ngoài ra, khi không có hệ thống chẵn-lẻ, tỷ lệ giữa số lượng phương tiện và công suất tối đa của đường (Tỷ lệ lưu lượng/Công suất - VCR) đạt mức 1,00; nghĩa là số lượng phương tiện đã lấp đầy 100% lòng đường. Trong khi đó, khi hệ thống chẵn-lẻ có hiệu lực, chỉ số VCR giảm xuống còn 0,78. Điều này có nghĩa là đường phố được lấp đầy 78% công suất, do đó không xảy ra tình trạng ùn tắc nghiêm trọng.

Chưa hiệu quả trong dài hạn?

Một nghiên cứu chuyên sâu đang được lên kế hoạch thực hiện trước khi đưa ra quyết định về các bước tiếp theo liên quan đến chính sách chẵn-lẻ này. Chuyên gia quan sát giao thông Djoko Setijowarno - thành viên Ban Cố vấn của Hội Giao thông Vận tải Indonesia (MTI) Trung ương cho rằng, chính sách chẵn-lẻ ở Jakarta, thay thế hệ thống 3-trong-1 vào năm 2016, có tác động ngắn hạn và trung hạn nhưng không hiệu quả trong dài hạn.

Từ góc độ hành lang giao thông, cách tiếp cận này tập trung vào một làn đường hoặc khu vực cụ thể, như đường Sudirman-Thamrin, đường Gatot Subroto và đường Rasuna Said. Hệ thống này làm giảm lưu lượng giao thông trong giờ cao điểm và duy trì tốc độ trung bình của phương tiện. Tuy nhiên, quy định này không làm giảm tổng lưu lượng giao thông.

Để tránh các tuyến đường này, các phương tiện giao thông tràn sang các tuyến đường thay thế không bị ảnh hưởng bởi chính sách biển số chẵn lẻ, khiến tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng lan sang vùng ngoại ô và rìa các tuyến đường.

Ngoài ra, hệ thống này chỉ kiểm soát ô tô, không kiểm soát xe máy do đó số lượng xe máy ngày càng tăng. Nhiều người dân cũng tìm ra các mô hình thích ứng để lách luật như mua nhiều hơn một chiếc ô tô với cả biển số chẵn và lẻ. Người dân thuộc tầng lớp trung lưu không chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng, mà thay vào đó lại mua xe thứ hai hoặc xe cũ giá rẻ chỉ để có một cặp biển số chẵn và lẻ. Điều này làm tăng số lượng phương tiện giao thông ở Jakarta. Việc sử dụng biển số giả hoặc biển số trùng lặp để đánh lừa cảnh sát hoặc camera ETLE đang trở nên phổ biến.

Một yếu tố đáng chú ý khác là sự thay đổi về thời gian di chuyển. Các tài xế chọn rời nhà sớm hơn nhiều trước khi chính sách giao thông chẵn lẻ bắt đầu (trước 6:00 sáng) hoặc trở về nhà sau khi chính sách này kết thúc (sau 9:00 tối). Điều này khiến tình trạng tắc nghẽn giao thông tổng thể ở Jakarta kéo dài hơn.

Ngoài ra, còn có những kẽ hở và sự giám sát yếu kém. Ông Djoko lập luận rằng việc sử dụng biển số xe giả rất khó phát hiện tự động bằng camera ETLE thông thường nếu biển số giả được đăng ký cho loại xe hoặc màu xe tương tự. Trong khi đó, việc triển khai cảnh sát hoặc nhân viên Cơ quan Giao thông Vận tải tại mọi giao lộ đòi hỏi nguồn lực đáng kể.

Giải pháp đánh vào kinh tế

Hệ thống thu phí đường bộ khẩn cấp (ERP) hạn chế việc sử dụng đường bộ dựa trên biện pháp đánh vào kinh tế, yêu cầu những người sử dụng đường bộ vào giờ cao điểm phải trả phí.  Chính sách này có thể loại bỏ các kẽ hở như sở hữu hai xe hoặc sử dụng biển số xe giả. Tuy nhiên, ERP vẫn chưa được thực hiện, mặc dù đã được đưa vào dự thảo như một giải pháp kiểm soát tắc nghẽn giao thông tại Jakarta từ năm 2019. Chính quyền tỉnh Jakarta tuyên bố vẫn đang tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng và phương tiện giao thông công cộng. Giải pháp được đề xuất không chỉ bao gồm ERP mà còn cả phí đỗ xe đắt đỏ, bằng cách tăng đáng kể phí đỗ xe tại các khu vực kinh doanh trung tâm vốn đã có hệ thống giao thông công cộng tốt.

Các đề xuất khác cũng có thể được xem xét bao gồm việc tích hợp và tăng cường giao thông công cộng, phát triển hơn nữa phạm vi phủ sóng của Transjakarta (chặng đầu/chặng cuối), mở rộng các tuyến đường của hệ thống tàu điện ngầm Jakarta MRT và tàu điện nhẹ Jakarta LRT, cũng như các tuyến xe buýt trung chuyển, để người dân có một lựa chọn thay thế khả thi, an toàn và thoải mái hơn so với việc bỏ lại xe cá nhân. Các tuyến xe buýt trung chuyển thậm chí còn phục vụ cả các khu chung cư ở Jakarta.

Jakarta từ lâu đã được cả thế giới biết đến với tình trạng tắc nghẽn giao thông và đã có những lời kêu gọi cần thực hiện các chính sách táo bạo và thông minh. Chính sách luân phiên biển số chẵn -lẻ chắc chắn góp phần giảm tắc nghẽn giao thông ở thủ đô, nhưng sau 10 năm áp dụng cho thấy một thực tế chỉ riêng điều đó thôi là chưa đủ mà phải cần thêm nhiều giải pháp khác để giải quyết bài toán giao thông tại thành phố này.