Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang được cụ thể hóa ở Sơn La bằng những cách làm rất thiết thực.

Từ người đứng đầu cấp ủy xã chủ động ứng dụng công nghệ, cán bộ cơ sở vừa làm vừa học, đến những nông dân đưa kỹ thuật mới vào từng gốc cây, từng sản phẩm và bán hàng trên không gian số.

Nhưng để công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển ở vùng cao, bài toán về nguồn nhân lực, hạ tầng và cơ chế hỗ trợ vẫn cần những lời giải phù hợp.

Loạt 3 bài “Nghị quyết 57: đưa công nghệ về vùng cao Sơn La” kể về những con người đang đưa tinh thần Nghị quyết 57 từ chủ trương thành những thay đổi cụ thể trong công việc, sản xuất và cuộc sống. Câu chuyện “Khi người đứng đầu nêu gương” là nội dung của bài 1.

Một ca khúc viết cho quê hương. Những cuộc họp không giấy. Cán bộ xã sử dụng trí tuệ nhân tạo trong công việc. Những phiên livestreams giới thiệu nông sản. Và người dân vùng cao bắt đầu học cách đưa sản phẩm của mình lên không gian số.

Những điều tưởng như rất mới ấy đang dần trở thành một phần công việc và đời sống ở xã Chiềng Sung, tỉnh Sơn La.

Chạm đến trái tim trước khi thay đổi tư duy

Những ngày đầu tháng 7 năm ngoái, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động, nhiều cán bộ được điều động về những địa bàn mới. Mỗi người đều dành thời gian tìm hiểu địa bàn, gắn bó với cơ sở, bắt nhịp với mô hình mới bằng những cách khác nhau. 

Với Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Sung Nguyễn Tuấn Anh, việc bắt nhịp với vùng đất mới bắt đầu bằng một bài hát…

Một bài hát được viết ngay trong những ngày đầu nhận nhiệm vụ, từ những điều anh bắt gặp trong những chuyến về cơ sở: Chúng tôi đến từng bản xem cảnh ở đây có gì... Ví dụ như trong bài hát có nhắc đến ngọn núi Lán Nụ, khi tôi đến bản Chiềng Đen, có hỏi các bậc cao niên ở bản là núi trước mặt bản là núi gì, cháu thấy rất đẹp và cao… nghe các cụ cao niên nói đó là ngọn núi cao nhất ở đây và được đặt tên như thế.

“Thế rồi món ăn tương thúa ố của Chiềng Sung, thực tế để đưa câu này vào bài hát khá là khó, tôi cũng đã tham khảo bạn bè là ca sĩ, nhạc sĩ, cùng ngồi lại, sắp xếp để có những câu từ phù hợp…. Mấy anh em trong xã ngồi với nhau, người hát thử, người đệm đàn, ra được sản phẩm đâu tiên mọi người rất vui” – Bí thư Tuấn Anh kể lại.

Một giai điệu riêng cho quê hương. Và cũng là cách người đứng đầu cấp ủy tìm cách gần hơn với cán bộ và người dân. Có lẽ, đó cũng là cách mà Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Tuấn Anh lựa chọn để bắt đầu hành trình đổi mới ở Chiềng Sung: chạm đến trái tim trước khi thay đổi tư duy.

Người đứng đầu nêu gương

“Trước đây tôi là cán bộ đoàn, được phân công, điều động giữ chức vụ Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Sung. Với vai trò, trách nhiệm của mình cũng như kinh nghiệm, sức trẻ, tôi đã đi đầu trong việc chuyển đổi số. Đơn cử như việc sử dụng AI khá là phổ biến, nhưng ở xã tôi không phải ai cũng biết làm. Tôi đã ngồi cùng với anh em, hướng dẫn sử dụng các công cụ như chat gpt, google gemini... Một vài lần đầu anh em khá bỡ ngỡ, tôi cũng hướng dẫn nhiều, đến nay anh em đã thường xuyên làm và làm khá tốt” – ông Tuấn Anh chia sẻ.

Từ kỹ năng khai thác các phần mềm, ứng dụng mới, đến việc áp dụng công nghệ vào xử lý công việc, làm việc trên môi trường số…, những việc vốn xa vời với cán bộ cấp xã nhiều năm về trước, nay đã dần trở nên quen thuộc ở Chiềng Sung.

Chị Cầm Thị Ái, Phó Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam xã, Bí thư đoàn xã Chiềng Sung, là một trong những người cùng đồng nghiệp học cách làm chủ những công cụ mới: Có những ứng dụng, nhất là các công cụ trí tuệ nhân tạo chúng tôi chưa tiếp cận bao giờ, khá lá bỡ ngỡ, nhưng thấy Bí thư làm được, các cán bộ, công chức khác cũng làm, nên mình cũng cố gắng học cách sử dụng, anh em cùng học và trao đỗi hướng dẫn nhau để thực hiện cho quen…

Kể chuyện xã nhà trên không gian số

Không chỉ thay đổi cách điều hành, xử lý công việc, Bí thư đảng ủy xã Nguyễn Tuấn Anh còn cùng cán bộ, công chức đưa xã nhà lên không gian số bằng những câu chuyện rất đời thường.“Chúng tôi đã xây dựng một trang Fanpage mang tên Chiềng Sung Online, tập trung xây dựng và phát triển trang này. Đến nay trang đã có trên 120.000 lượt theo dõi.

Tôi cùng bà con tổ chức các phiên livestream quảng bá các sản phẩm đặc thù của xã như tương thúa ố, đậu tương rau, các loại quả theo mùa…. Qua đây chúng tôi cũng lan tỏa, truyền thông các thông điệp của cấp ủy, chính quyền xã một cách nhanh chóng, hiệu quả hơn” – ông Nguyễn Tuấn Anh cho hay.

Mỗi câu chuyện trên không gian số cũng bắt đầu theo một cách kể riêng, khi người đứng đầu cấp uỷ xã Chiềng Sung trực tiếp cầm máy, ghi hình và lên sóng…: Khi xây dựng các video để đăng tải trên mạng của cá nhân cũng như trang Chiềng Sung Online, tôi thường làm theo phong cách gần gũi, thực tiễn, sát với giới trẻ, gần gũi với cuộc sống của bà con.

"Đặc biệt là khi tôi đi công tác tại các bản, có những hình ảnh về cảnh đẹp, về cuộc sống của bà con, những món ăn, những đặc sản, đặc sắc... thì tôi thường quay lại và buổi tối về khi rảnh, tôi sẽ biên tập lại và đăng tải lên, để mọi người biết và lan tỏa những giá trị của các sản phẩm này", ông Nguyễn Tuấn Anh nói. 

Cũng ở đó, Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Sung còn kể về những mảnh đời khó khăn, là cầu nối cho những tấm lòng thiện nguyện khắp mọi miền Tổ quốc: Khi mà có những ngôi nhà bị sập do thiên tai, có những bạn nhỏ không may bị đuối nước, gia đình lại không có điều kiện… tôi làm video để chia sẻ, kết nối với các mạnh thường quân hỗ trợ các căn nhà bị sập, xóa nhà tạm. Trong tháng 7 vừa rồi chúng tôi đã khởi công xây dựng, xóa được 8 nhà tạm, và tháng 8 khánh thành 1 căn nhà cho gia đình cháu bé bị tai nạn đuối nước…

Từ lãnh đạo số đến những công dân số

Điều đáng nói là công nghệ không dừng lại ở trụ sở xã. Ở bản Phường, xã Chiềng Sung, chị Lường Thị Hòa, Bí thư Chi bộ bắt đầu chia sẻ cách làm trên không gian số với bà con: Thấy Bí thư lên mạng quảng cáo và bán hàng cho bà con, từ đặc sản tương thúa ố hay các loại hoa quả người dân trong xã làm ra chưa bán được… Chúng tôi cũng “like”, chia sẻ để mọi người cùng biết đến đặc sản của xã…

Chị Hòa kể: Trước đây chưa chuyển đổi số, quảng cáo sản phẩm hay làm gì cũng khó khăn. Tôi cũng khuyến khích bà con ai cũng nên biết và sử dụng, để bán hàng hay trao đổi công việc thuận tiện hơn.

Ông Lò Văn Khởi ở bản Phường vốn quen với ruộng đồng và nghề mộc, nhưng giờ đây đã học được cách đưa sản phẩm của mình lên mạng: Lúc trời mưa không đi làm ruộng đồng thì tôi thường ở nhà xẻ gỗ, đóng bàn, đóng ghế. Trước thì trong bản, trong xã có ai đặt mình mới làm.

“Nhưng bây giờ thời công nghệ rồi, cái nào cũng có trên mạng hết, tôi có thể tải trên mạng có mẫu đẹp về, rồi làm, xong chụp ảnh đăng lên các trang để khách hàng gần xa biết đến, họ thích thì họ lại đặt mình làm. Có quảng bá trên mạng tôi tiêu thụ được nhiều, rất tự hào và chắc chắn sẽ mở làm nhiều sản phẩm hơn nữa. Tuy giờ mới chỉ biết một chút về công nghệ thôi, cái nào chưa rõ, mình học con, học  cháu, học cả anh em trong xã, trong bản cứ tập dần rồi cũng sẽ quen thôi…” – ông Khởi bày tỏ.

Ở Chiềng Sung hôm nay, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số không còn là khái niệm trong Nghị quyết. Nó hiện diện trong những cuộc họp không giấy, một video giới thiệu quê hương, một phiên livestreams bán nông sản hay một người nông dân mạnh dạn học cách sử dụng điện thoại để quảng bá sản phẩm…

Đó cũng là cách tinh thần Nghị quyết 57 được cụ thể hóa từ cơ sở: người đứng đầu làm trước, cán bộ cùng làm, người dân tham gia và từng bước làm chủ công nghệ.

Nghị quyết 57 các định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình phát triển; đồng thời yêu cầu người đứng đầu trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện. Và ở xã Chiềng Sung, tỉnh Sơn La, hành trình ấy đã và đang bắt đầu từ những công việc rất cụ thể.

Từ người đứng đầu cấp ủy đến cán bộ, người dân Chiềng Sung, công nghệ đang dần trở thành một phần của công việc và đời sống. Nhưng ở Sơn La, nơi nông nghiệp là một trong những thế mạnh của địa phương, câu chuyện về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo còn được viết ngay trên những nương đồi. Ở đó, người nông dân đang tự mình thay đổi giống cây, quy trình sản xuất, cách bán hàng; biến chiếc điện thoại thành công cụ quảng bá và kết nối thị trường.

Những “nhà nông thời 5.0” ấy đang đưa tinh thần Nghị quyết 57 xuống từng gốc cây, thửa ruộng như thế nào? Đó là câu chuyện của bài 2 với nhan đề “Nhà nông Sơn La thời 5.0”.