Các tham luận cùng hướng tới một câu hỏi: doanh nghiệp Việt cần gì để giữ lại phần giá trị lớn hơn, thay vì chỉ bán được nhiều hàng hơn? Câu trả lời được nhiều diễn giả gặp nhau ở một điểm: thương mại điện tử mở ra thị trường, còn dữ liệu, công nghệ và tiêu chuẩn mới quyết định doanh nghiệp giữ được bao nhiêu giá trị.

Doanh nghiệp Việt tìm lối lên chuỗi giá trị toàn cầu

Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), năm 2025 quy mô thương mại điện tử bán lẻ của Việt Nam ước đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng hơn 25% so với năm trước và chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Thương mại điện tử đã trở thành một kênh quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường. Hành lang pháp lý cũng rõ hơn khi Luật Thương mại điện tử, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 1/7/2026.

Ở tầm vĩ mô, mục tiêu phát triển kinh tế số đặt ra yêu cầu về chất lượng tăng trưởng. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP vào năm 2030. Để tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị, doanh nghiệp Việt cần nâng năng lực ở những khâu tạo giá trị cao như công nghệ, dữ liệu, thương hiệu, tiêu chuẩn và phát triển thị trường.

Phát biểu chào mừng hội thảo, ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh vai trò kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức và chuyên gia trong nước, quốc tế. Theo ông, chia sẻ tri thức, kết nối công nghệ, thị trường và đối tác sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Ông Hiếu kỳ vọng các tham luận và phiên thảo luận sẽ làm rõ những vướng mắc về vốn, nhân lực, công nghệ và thị trường, gợi mở giải pháp phù hợp và tạo ra những kết nối tiếp tục được triển khai sau sự kiện.

“Đổi mới sáng tạo để tạo ra giá trị, thương mại điện tử để mở rộng thị trường và hợp tác để nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Cơ hội từ thương mại điện tử vì thế không dừng ở việc đưa sản phẩm đến nhiều thị trường hơn. Khi hoạt động kinh doanh dịch chuyển lên môi trường số, vị trí của doanh nghiệp phụ thuộc vào những năng lực tích lũy phía sau mỗi giao dịch: hiểu khách hàng, làm chủ dữ liệu, phát triển công nghệ và xây dựng thương hiệu. Với những lĩnh vực có lượng thông tin lớn và nhiều chủ thể tham gia, dữ liệu ngày càng trở thành một phần của năng lực cạnh tranh dài hạn.

Khi dữ liệu trở thành một lớp hạ tầng

Bất động sản là ví dụ rõ nhất. Thông tin về một bất động sản có thể gắn với đất đai, quy hoạch, nhà ở, giao thông, tín dụng, giá cả, chủ đầu tư, môi giới và giao dịch. Khi các nguồn dữ liệu nằm trên những hệ thống khác nhau, việc xác minh, đối chiếu và khai thác phát sinh thêm nhiều công đoạn.

Khung pháp lý cho dữ liệu bất động sản đang được hoàn thiện. Nghị định 357/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, quy định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu nhà ở và thị trường bất động sản, trong đó thiết lập mã định danh điện tử đối với nhà ở và phần diện tích sàn xây dựng trong công trình. Mã định danh tạo nền để các nguồn dữ liệu về cùng một tài sản có thể được nhận diện và kết nối với nhau.

Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, ông Hoàng Mai Chung, Chủ tịch HĐQT Meey Group, gọi tình trạng dữ liệu tồn tại biệt lập là những “ốc đảo dữ liệu”. Tại hội thảo, ông công bố sáng kiến thành lập Liên minh Dữ liệu và Hạ tầng số cho thị trường bất động sản, hướng tới một cơ chế hợp tác mở, có quản trị, có tiêu chuẩn và tuân thủ pháp luật.

Khung vận hành được đề xuất gồm bốn lớp giá trị: chuẩn hóa dữ liệu để nâng cao khả năng tương tác; kết nối có phân quyền, để dữ liệu công được phép khai thác cùng dữ liệu thị trường; thử nghiệm có kiểm soát với AI định giá, GIS và phân tích dữ liệu; và hạ tầng kết nối mở thông qua Open API cho các chủ thể trong hệ sinh thái. Trình tự này phản ánh một yêu cầu cơ bản: các nguồn thông tin phải “hiểu” được nhau trước khi kết nối, sau đó mới đến phân quyền, thử nghiệm mô hình khai thác và mở rộng hệ sinh thái ứng dụng.

Theo đề xuất, mỗi bên đóng góp theo đúng vai trò: Nhà nước với thể chế, dữ liệu cốt lõi và hành lang thử nghiệm; viện nghiên cứu, trường đại học với thuật toán, chuẩn dữ liệu và nhân lực; doanh nghiệp và các công ty công nghệ bất động sản (proptech) với hạ tầng kỹ thuật và sản phẩm trên chuẩn chung; ngân hàng, định chế tài chính với việc kiểm chứng ứng dụng trong thẩm định và quản trị rủi ro. Meey Group nhận vai trò khởi xướng và cam kết huy động nguồn lực dài hạn về công nghệ, dữ liệu, con người và hợp tác quốc tế.

“Dữ liệu để hiểu rõ nguồn lực, công nghệ để kết nối nguồn lực, đổi mới sáng tạo để tạo giá trị cho xã hội”, ông Chung chia sẻ, đồng thời khép lại tham luận bằng thông điệp “Make in Viet Nam, Value from Viet Nam”.

Giá trị nằm ở năng lực làm chủ những lớp sâu hơn

Thương mại điện tử và hạ tầng dữ liệu tưởng như thuộc hai lĩnh vực khác nhau, nhưng cùng dẫn về một vấn đề: vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị phụ thuộc vào những năng lực mà doanh nghiệp thực sự kiểm soát.

Một nền tảng bán hàng giúp sản phẩm đến với nhiều khách hàng hơn. Dữ liệu được tích lũy và khai thác tốt giúp doanh nghiệp hiểu nhu cầu, điều chỉnh sản phẩm, quản trị hoạt động và phát triển dịch vụ mới. Khi công nghệ, dữ liệu và tri thức được giữ lại trong doanh nghiệp, mỗi giao dịch tiếp tục tạo ra giá trị cho những quyết định sau đó.

Điều này lý giải vì sao đổi mới sáng tạo đang dịch chuyển từ câu hỏi “ứng dụng công nghệ gì” sang “doanh nghiệp làm chủ được lớp giá trị nào”. Với bất động sản, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu mở đường cho các công cụ phân tích, tham chiếu giá, quản trị và dịch vụ số. Với nhiều ngành khác, nguyên tắc tương tự thể hiện qua khả năng sở hữu dữ liệu khách hàng, công nghệ lõi, sở hữu trí tuệ và thương hiệu.

Thương mại số tiếp tục mở rộng, doanh nghiệp Việt có thêm cơ hội tiếp cận thị trường khu vực và toàn cầu. Khả năng tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị sẽ phụ thuộc vào những tài sản dài hạn phía sau doanh số: công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn, nhân lực và mạng lưới hợp tác.

Đó cũng là điểm gặp nhau của các trao đổi tại hội thảo: mở rộng thị trường là bước đầu; giữ lại và gia tăng giá trị mới quyết định sức cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp Việt.