Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tối 29/9 (theo giờ Việt Nam) đã công bố Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2026 tại Geneva. Theo đó, Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia, nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025. Đáng chú ý, thứ hạng đầu ra đổi mới sáng tạo tăng 2 bậc, từ vị trí 37 lên 35.

Tính từ năm 2016 đến nay, thứ hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Việt Nam tăng 16 bậc, từ vị trí 59 lên 43. Kết quả này giúp Việt Nam đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP năm 2026. 

“Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”

Việt Nam tiếp tục đứng thứ 2 trong nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp, sau Ấn Độ (thứ 38). Trong ASEAN, Việt Nam đứng thứ 3, sau Singapore và Malaysia, vượt mục tiêu tại Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026; Trung Quốc xếp thứ 10, Malaysia thứ 34; phần lớn các quốc gia xếp trên Việt Nam thuộc nhóm thu nhập cao, có nền công nghiệp phát triển.

WIPO ghi nhận Việt Nam là một trong 7 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013, cùng Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Philippines, Ma-rốc và Indonesia. Việt Nam cũng thuộc 3 quốc gia có thành tích đổi mới sáng tạo cao hơn mức độ phát triển, cùng Trung Quốc và Ấn Độ. Trong 16 năm liên tiếp, kết quả đổi mới sáng tạo của Việt Nam cao hơn mức độ phát triển.

Tại Việt Nam, Chính phủ sử dụng GII như một trong những công cụ quản lý, điều hành; các bộ, cơ quan, địa phương cùng tham gia cải thiện chỉ số, trong đó Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) là đầu mối theo dõi, điều phối chung.

Từ năm 2024, Thủ tướng Chính phủ thống nhất chọn ngày 1/10 hàng năm là Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia, sau đó ngày này được quy định tại Nghị định 268/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ. Sự kiện do Bộ KH&CN chủ trì.

Chủ đề của Ngày hội năm 2026 là “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”. Theo đó, từ ngày 25/9 - 5/10, Bộ KH&CN tổ chức các hoạt động trọng tâm chào mừng Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 tại Thành phố Hà Nội, trong đó cao điểm là Lễ chào mừng Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 diễn ra ngày 4/10.

Trong khuôn khổ buổi lễ sẽ công bố: Báo cáo thường niên về đổi mới sáng tạo 2026; Bộ Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026; trao giải cuộc thi “Sáng kiến khoa học” năm 2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, số 1 Đại lộ Thăng Long, phường Từ Liêm, Hà Nội…

Các địa phương hưởng ứng tinh thần đổi mới sáng tạo

Đổi mới sáng tạo nay cũng không còn là khái niệm vĩ mô xa vời mà đã bén rễ sâu vào thực tiễn từng địa phương. Từ ứng dụng công nghệ nâng tầm nông sản, thương mại hóa sở hữu trí tuệ, đến khát vọng dùng kỹ thuật số “đánh thức” di sản, các tỉnh thành đang mạnh mẽ biến tài nguyên bản địa thành bệ phóng vững chắc cho kỷ nguyên kinh tế mới.

Thực hiện Kế hoạch số 49 của UBND thành phố Đà Nẵng về triển khai Đề án “Đà Nẵng - Thành phố đổi mới sáng tạo” năm 2026, các sở, ban, ngành, địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp đã tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Đến nay, Đà Nẵng đã hoàn thành 36 nhiệm vụ trong tổng số các nhiệm vụ triển khai Đề án “Đà Nẵng - Thành phố đổi mới sáng tạo” năm 2026; 31 nhiệm vụ đang tiếp tục thực hiện và 3 nhiệm vụ xin dừng. UBND thành phố đã tham mưu HĐND thành phố Đà Nẵng ban hành 18 nghị quyết liên quan khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo. Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh, từ đầu năm đến nay đã hỗ trợ 13 doanh nghiệp phát triển 66 dự án khởi nghiệp sáng tạo, với tổng kinh phí 5,7 tỷ đồng.

Trong khi đó, tại tỉnh Đồng Tháp, việc đồng loạt triển khai các chính sách hỗ trợ, xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp và đưa Trung tâm Khởi nghiệp, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số vào hoạt động đã tạo thêm không gian để các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân mạnh dạn đề xuất sáng kiến, ứng dụng công nghệ và đưa các ý tưởng mới vào thực tiễn.

Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, từ đầu năm đến nay, Sở KH&CN đã thông báo ghi nhận quyền sử dụng Chỉ dẫn địa lý “Đồng Tháp” cho sản phẩm sen đối với 7 tổ chức sản xuất, kinh doanh. Trong số này có 1 tổ chức có sản phẩm sen đạt chứng nhận OCOP 5 sao.

Sở cũng tiếp nhận 28 phiếu đề xuất đặt hàng nhiệm vụ đổi mới sáng tạo từ các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp; tổ chức họp Hội đồng tư vấn để xét duyệt, xác định danh mục nhiệm vụ đổi mới sáng tạo đặt hàng nhằm giải quyết 5 bài toán lớn của tỉnh. Đặc biệt, từ đầu năm đến nay, Sở KH&CN đã tiếp nhận 20 hồ sơ đề nghị hỗ trợ theo chính sách khuyến khích hoạt động đổi mới sáng tạo, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và vinh danh ý tưởng sáng tạo trên địa bàn.

Theo Quyết định số 604/QĐ-TTg ngày 2/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 chỉ số GII thuộc nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới. Nghị quyết 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo.

Để thực hiện các mục tiêu này, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng đầu tư cho NC&PT; thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp lớn nước ngoài hình thành trung tâm NC&PT, mở rộng đầu tư vào công nghệ cao, công nghệ chiến lược; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác viện - trường - doanh nghiệp.

Cùng với đó là thu hút vốn cho khởi nghiệp sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ, hình thành các cụm và liên kết đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận, hấp thụ và làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.