Một câu chuyện rất Hàn Quốc nhưng ai cũng hiểu

“Squid Game” kể về 456 người đang rơi vào những hoàn cảnh khó khăn và được mời tham gia một trò chơi với phần thưởng khổng lồ. Luật chơi rất đơn giản: Thắng thì được tiếp tục, thua sẽ phải trả giá bằng mạng sống.

Nghe có vẻ giống một câu chuyện sinh tồn quen thuộc. Nhưng điểm đặc biệt của “Squid Game” là những trò chơi trong phim lại vô cùng gần gũi.

Đèn đỏ, đèn xanh, kéo co, bắn bi, tách kẹo đường... đều là những trò chơi trẻ con. Khi đặt chúng vào một cuộc chơi sinh tử, đạo diễn Hwang Dong-hyuk tạo ra một sự đối lập rất mạnh: Thế giới tuổi thơ tưởng như vô tư lại trở thành nơi con người phải chiến đấu để sống sót.

Đó cũng là lý do khán giả ở nhiều quốc gia có thể nhanh chóng hiểu bộ phim, dù không biết nhiều về văn hóa Hàn Quốc. Bởi phía sau những trò chơi ấy là những vấn đề rất quen thuộc: Tiền bạc, nợ nần, thất nghiệp, áp lực gia đình và cảm giác không còn lựa chọn.

Khán giả không chỉ xem người khác chơi, họ tự đặt mình vào cuộc chơi

Đây có lẽ là sức mạnh lớn nhất của “Squid Game”. 456 người chơi không phải những siêu anh hùng. Họ là những con người bình thường, có người thất bại trong công việc, có người mắc nợ, có người muốn thay đổi cuộc đời vì gia đình.

Vì thế, khán giả dễ dàng đặt câu hỏi: Nếu mình ở trong hoàn cảnh đó thì sao? Đó là lúc “Squid Game” vượt khỏi một bộ phim sinh tồn thông thường.

Khán giả không chỉ chờ xem ai thắng, ai chết. Họ bắt đầu tranh luận về lựa chọn của từng nhân vật, về lòng tham, tình bạn, sự phản bội và giới hạn đạo đức của con người khi bị đẩy đến đường cùng.

Bộ phim khiến người xem vừa hồi hộp vừa khó chịu, bởi nhiều lúc không có lựa chọn nào thực sự dễ dàng.

Tiền bạc là “nhân vật” quan trọng nhất

Trong “Squid Game”, tiền không chỉ là phần thưởng. Tiền là lý do các nhân vật bước vào trò chơi. Nhưng càng chơi, khán giả càng nhận ra tiền cũng là thứ khiến họ đánh mất nhiều thứ khác.

Đây là điểm giúp bộ phim kết nối với khán giả toàn cầu. Ở mỗi quốc gia, hoàn cảnh kinh tế khác nhau. Nhưng nỗi lo về tiền bạc thì gần như ở đâu cũng tồn tại.

“Squid Game” biến những vấn đề tưởng như khô khan như nợ nần, bất bình đẳng hay áp lực kinh tế thành một câu chuyện rất dễ hiểu: 456 con người cùng đứng trước một khoản tiền đủ lớn để thay đổi cuộc đời, nhưng muốn có nó, họ phải đánh đổi tất cả.

Chính cách kể trực diện này khiến thông điệp xã hội của bộ phim không trở nên nặng nề.

Một thế giới có thể nhận ra chỉ bằng vài hình ảnh

Không phải bộ phim thành công nào cũng tạo được một “bộ nhận diện” mạnh như “Squid Game”.

Bộ đồng phục xanh, những người lính mặc màu hồng, chiếc mặt nạ hình tròn - tam giác - vuông, cầu thang nhiều màu sắc và đặc biệt là chú búp bê trong trò “Đèn đỏ, đèn xanh” nhanh chóng trở thành những hình ảnh quen thuộc trên toàn thế giới.

Chỉ cần nhìn thấy chúng, khán giả gần như lập tức nghĩ đến “Squid Game”. Đây là một yếu tố rất quan trọng để một bộ phim trở thành hiện tượng văn hóa. Người ta không chỉ xem phim mà còn bắt đầu nói về nó, hóa trang thành nhân vật, làm meme, sử dụng hình ảnh của phim trong quảng cáo, thời trang và các hoạt động giải trí.

“Squid Game” vì thế bước ra khỏi màn hình.

Một trong những lý do khiến bộ phim gây chú ý là những cảnh chết chóc được đặt trong một thế giới có màu sắc rất đẹp. Các khu vực thi đấu có màu sắc rực rỡ, thiết kế giống sân chơi trẻ em. Trang phục nhân vật cũng đơn giản, dễ nhận biết.

Sự tương phản ấy tạo nên cảm giác bất an. Người xem nhìn thấy một không gian giống tuổi thơ nhưng lại chứng kiến những điều hoàn toàn trái ngược với tuổi thơ. “Squid Game” vì vậy không cần liên tục tạo ra những cảnh kinh dị. Chỉ cần nhìn một sân chơi quen thuộc, khán giả đã biết điều gì đáng sợ có thể xảy ra.

Netflix đã biến “Squid Game” thành một hiện tượng toàn cầu

Tất nhiên, không thể nói về thành công của “Squid Game” mà bỏ qua Netflix. Khi bộ phim phát hành năm 2021, Netflix đưa tác phẩm đến khán giả ở nhiều thị trường cùng lúc. Một series không nói tiếng Anh bất ngờ trở thành chương trình được cả thế giới bàn luận.

Theo Netflix, mùa đầu tiên của “Squid Game” hiện đạt 265,2 triệu lượt xem, vẫn là chương trình được xem nhiều nhất trong lịch sử nền tảng. Hai mùa đầu tiên cộng lại đã đạt gần 600 triệu lượt xem trước khi mùa ba ra mắt. Mùa ba tiếp tục cho thấy sức hút đặc biệt khi đạt 60,1 triệu lượt xem trong ba ngày đầu và đứng đầu bảng xếp hạng Netflix tại cả 93 quốc gia có bảng Top 10.

Những con số này cho thấy “Squid Game” không phải một hiện tượng nhất thời.

Điều đáng nói nhất là “Squid Game” không cố gắng trở thành một bộ phim Mỹ để chinh phục khán giả quốc tế. Nó vẫn giữ nguyên ngôn ngữ, trò chơi, văn hóa và bối cảnh Hàn Quốc. Nhưng câu chuyện phía sau lại đủ phổ quát. Một người có thể không biết trò chơi “Tách kẹo đường” của Hàn Quốc là gì, nhưng họ hiểu cảm giác thiếu tiền; hay một khán giả có thể không quen với xã hội Hàn Quốc, nhưng họ hiểu áp lực phải kiếm tiền để trả nợ. Và bất kỳ ai cũng có thể hiểu nỗi sợ khi đứng trước một lựa chọn mà cả hai phía đều có cái giá quá lớn.

Đó chính là cách một câu chuyện địa phương trở thành câu chuyện toàn cầu.

Vì sao The New York Times vẫn nhắc đến “Squid Game”?

The New York Times công bố danh sách 100 chương trình truyền hình hay nhất thế kỷ 21, được lựa chọn dựa trên lá phiếu của hơn 500 diễn viên, nhà biên kịch, nhà sản xuất và những người hoạt động trong ngành truyền hình. “Squid Game” đứng ở vị trí 72.

Điều đáng chú ý là danh sách này không chỉ tập hợp những bộ phim có lượng người xem lớn. Nó nhìn lại những tác phẩm đã tạo dấu ấn đối với truyền hình thế kỷ 21.

Vì vậy, sự xuất hiện của “Squid Game” cho thấy tác động của bộ phim không chỉ nằm ở con số người xem. Nó đã góp phần thay đổi cách khán giả toàn cầu nhìn vào phim truyền hình không nói tiếng Anh, đồng thời cho thấy một câu chuyện xuất phát từ văn hóa châu Á hoàn toàn có thể trở thành một phần của văn hóa đại chúng toàn cầu.

Có lẽ sức sống của “Squid Game” nằm ở một điều rất đơn giản. Bộ phim khiến chúng ta nhìn cuộc sống giống như một trò chơi. Có luật chơi, có người thắng, người thua, có những người xuất phát thuận lợi hơn những người khác. Và đôi khi, người chơi không được quyền lựa chọn luật. Nhưng khác với một trò chơi thông thường, trong cuộc sống, chúng ta không thể bấm nút “chơi lại”.

Đó là lý do sau khi những tiếng súng, những trò chơi và những con số tiền thưởng biến mất khỏi màn hình, câu hỏi của “Squid Game” vẫn còn ở lại: Nếu được đặt vào hoàn cảnh của những người chơi ấy, chúng ta sẽ lựa chọn điều gì để đổi lấy một cơ hội sống khác?

Có lẽ chính câu hỏi đó đã giúp “Squid Game” vượt qua giới hạn của một bộ phim ăn khách để trở thành một trong những dấu ấn đáng nhớ của truyền hình thế kỷ 21.