Nỗ lực làm mới dòng tên lửa Hwasong-11

Hai tên lửa đạn đạo tầm ngắn được phóng đi từ bờ biển phía Đông Triều Tiên ngày 20/9. Theo quân đội Hàn Quốc, các tên lửa được cho là đã bay khoảng 450 km và 600 km trước khi rơi xuống biển.

Hai ngày sau đó, truyền thông nhà nước Triều Tiên sau đó công bố hình ảnh một tên lửa được đặt trên xe mang phóng tự hành (TEL), cùng màn hình giám sát xác định vũ khí này là Hwasong-11Ma-1.

Theo các nhà phân tích, hệ thống mới là biến thể phát triển từ dòng tên lửa đạn đạo tầm ngắn Hwasong-11, được phương Tây gọi là KN-23. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc tên lửa được cho là tích hợp phương tiện lướt siêu vượt âm (hypersonic glide vehicle - HGV).

Khác với đầu đạn thông thường của tên lửa đạn đạo, HGV có khả năng cơ động trong giai đoạn cuối của hành trình thay vì bay theo một quỹ đạo đạn đạo tương đối dễ dự đoán.

Kết hợp tốc độ cao với quỹ đạo bay tương đối thấp và khả năng thay đổi hướng, công nghệ này có thể khiến việc phát hiện, theo dõi và đánh chặn mục tiêu trở nên phức tạp hơn đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Vũ khí “khó đoán” hơn

Triều Tiên bắt đầu thử nghiệm các hệ thống tên lửa siêu vượt âm từ tháng 9/2021. Tuy nhiên, bước phát triển mới đáng chú ý ở việc Bình Nhưỡng đưa công nghệ HGV vào một hệ thống tên lửa tầm ngắn.

Năm 2025, Triều Tiên trở thành quốc gia đầu tiên công khai một tên lửa đạn đạo tầm ngắn sử dụng phương tiện lướt siêu vượt âm. Hệ thống này được phát triển từ thiết kế KN-23, nhưng được tối ưu hơn cho khả năng né tránh các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa.

Về mặt kỹ thuật, một tên lửa đạn đạo thông thường chủ yếu dựa vào quỹ đạo được xác định từ trước. Trong khi đó, HGV sau khi được tách khỏi phương tiện mang có thể lướt trong khí quyển với tốc độ rất cao và thực hiện những thay đổi quỹ đạo. Điều này làm giảm khả năng dự đoán đường bay của mục tiêu.

Đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa, vấn đề không chỉ là tốc độ. Khả năng cơ động và quỹ đạo bay thấp hơn so với một đầu đạn đạn đạo truyền thống cũng có thể làm giảm thời gian dành cho việc phát hiện, tính toán quỹ đạo và đánh chặn.

Truyền thông nhà nước Triều Tiên mô tả hệ thống mới là một vũ khí có “ý nghĩa to lớn”, đồng thời tuyên bố tên lửa được tích hợp “công nghệ phòng thủ siêu hiện đại”.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un cho rằng việc phát triển hệ thống mới sẽ củng cố năng lực tác chiến của đất nước. Ông cảnh báo những tiến bộ này sẽ khiến các đối thủ phải đối mặt với một “cơn đau đầu không thể chữa trị” và một “đòn đánh tàn khốc, không thể tránh khỏi”.

Khả năng phổ biến công nghệ

Dù được Triều Tiên quảng bá mang năng lực vượt trội mới, giá trị thực tế của hệ thống này sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, trong đó có độ tin cậy, khả năng sản xuất hàng loạt, độ chính xác và mức độ tích hợp với các hệ thống trinh sát, chỉ huy và kiểm soát. Điểm đáng chú ý khác là khả năng công nghệ HGV được phổ biến sang các quốc gia khác.

Thực tế, người ta đã chứng kiến sự xuất hiện của công nghệ này trên chiến trường. Hiệu quả của phương tiện lướt siêu vượt âm đã được thể hiện trong xung đột cường độ cao vào tháng 3/2026, khi Iran sử dụng Fattah 2, một hệ thống được cho là tích hợp công nghệ HGV, nhằm vào các mục tiêu có giá trị cao tại Israel.

Dư luận khi đó đã nghiêng về khả năng Iran có thể đã đưa hệ thống này vào sử dụng với sự hỗ trợ từ chuyển giao công nghệ của Triều Tiên. Hai nước duy trì quan hệ quốc phòng từ những năm 1980, tập trung vào việc chuyển giao tên lửa và các công nghệ liên quan.

Tuy nhiên, đây vẫn là một nhận định mang tính suy đoán và chưa được chứng minh đầy đủ; do đó chưa có có cơ sở để đánh giá mối liên hệ công nghệ giữa hai chương trình này.

Nếu công nghệ HGV thực sự được tích hợp hiệu quả vào các tên lửa đạn đạo tầm ngắn, tác động của nó có thể vượt ra ngoài bán đảo Triều Tiên.

Thêm thách thức với các hệ thống phòng thủ tên lửa

Sự phát triển của tên lửa Hwasong-11Ma-1 cho thấy cuộc cạnh tranh tên lửa đang chuyển từ câu chuyện đơn thuần về gia tăng tầm bắn sang khả năng kết hợp tốc độ, quỹ đạo và khả năng cơ động. Một tên lửa tầm ngắn nhưng có phương tiện lướt siêu vượt âm có thể tạo ra thách thức khác với một tên lửa đạn đạo truyền thống có tầm bắn tương đương.

Đối với các quốc gia đối thủ, điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực phát hiện sớm, theo dõi và phòng thủ trước các mục tiêu bay nhanh, cơ động và có quỹ đạo khó dự đoán.

Xét rộng hơn, việc Bình Nhưỡng tiếp tục phát triển các công nghệ tên lửa tiên tiến cho thấy chương trình tên lửa của Triều Tiên đang hướng tới việc nâng cao khả năng sống sót và xuyên thủng hệ thống phòng thủ của đối phương, thay vì chỉ mở rộng tầm bắn. Nếu những công nghệ này tiếp tục được hoàn thiện và phổ biến, Đông Bắc Á có thể chứng kiến một giai đoạn mới của cuộc cạnh tranh giữa tên lửa tấn công và hệ thống phòng thủ tên lửa.

Thử thách tiếp theo với các nước sở hữu hệ thống phòng thủ không chỉ là phát hiện một quả tên lửa đang bay tới, mà còn là dự đoán chính xác nó sẽ bay theo hướng nào và có thể thay đổi quỹ đạo ra sao.

Đó chính là lợi thế mà Triều Tiên đang tìm kiếm khi đưa phương tiện lướt siêu vượt âm vào các tên lửa đạn đạo tầm ngắn.