Nhà hàng nhiều năm “ngồi” trên vỉa hè

Tọa lạc tại số 45-47-49 Lê Quý Đôn (Phường Xuân Hòa, TP.HCM), nhà hàng Việt Phố sở hữu mặt tiền kéo dài hàng chục mét tại khu vực trung tâm thành phố. Từ 6 giờ sáng đến hết đêm, hoạt động kinh doanh của nhà hàng này diễn ra vô cùng nhộn nhịp. Từng mét vuông vỉa hè đều được chủ nhà hàng tận dụng triệt để để kê bàn ghế, từ phục vụ điểm tâm buổi sáng kéo dài cho đến đêm để làm nơi đậu xe của khách.

Đáng nói, để tương xứng với đẳng cấp của nhà hàng, chủ cơ sở còn bố trí nhiều bộ bàn ghế gỗ cỡ lớn trên vỉa hè, từ bàn lễ tân đến quầy bán đồ ăn. Không chỉ vậy, nhằm mở rộng hơn nữa phạm vi sử dụng, chủ nhà hàng Việt Phố còn căng biển hiệu, trồng cây cảnh, tạo cảm giác như hàng trăm mét vuông vỉa hè đã nằm trong quyền sở hữu của nhà hàng.

Chưa hết, theo ghi nhận của phóng viên, khách đến nhà hàng được nhân viên hướng dẫn đưa toàn bộ xe máy lên đậu trên vỉa hè. Thỉnh thoảng, nhân viên còn thực hiện thu tiền giữ xe. Đối với khách đi ô tô, nhân viên nhà hàng hỗ trợ sắp xếp phương tiện đậu tràn ra hai bên lòng đường. Nhiều khách hàng phản ánh rằng khi sử dụng dịch vụ tại đây lỡ quá chén để lại xe qua đêm họ còn bị thu tới 250.000 đồng cho một lượt gửi xe ô tô mà chẳng có phiếu thu hay hoá đơn nào.

Điều đáng chú ý là tình trạng này không diễn ra trong thời gian ngắn mà đã tồn tại qua nhiều năm qua. Dù TP.HCM liên tục triển khai các đợt ra quân lập lại trật tự lòng đường, vỉa hè, việc sử dụng không gian công cộng tại khu vực này vẫn tái diễn như có bất cứ chiến dịch nào được diễn ra trên tuyến đường này. 

Ông Phạm Văn D. một người dân sinh sống trên địa bàn phường Xuân Hoà bức xúc: "Vỉa hè là tài sản công nhưng đang bị sử dụng như tài sản riêng của nhà hàng. Từ bàn ghế, quầy bán hàng, cây cảnh đến việc giữ xe máy, ô tô đều tràn xuống vỉa hè và lòng đường, khiến người đi bộ không còn lối đi, giao thông bị ảnh hưởng. Điều khó hiểu là tình trạng này diễn ra công khai suốt thời gian dài nhưng vẫn tồn tại như một điều hết sức bình thường, vậy cần xem xét mức độ quen biết của nhà hàng với cơ quan chức năng phường Xuân Hoà".

Qua tìm kiếm trên các nguồn thông tin công khai, phóng viên chưa ghi nhận thông tin về việc xử phạt hoặc kết quả xử lý liên quan đến hành vi sử dụng vỉa hè tại cơ sở này. Điều đó không đồng nghĩa với việc cơ sở chưa từng bị kiểm tra hoặc xử lý, song đây là trường hợp cần được làm rõ trong bối cảnh thành phố đang đẩy mạnh công tác lập lại trật tự đô thị.

"Phân lô" vỉa hè để chiếm dụng?

Tình trạng sử dụng vỉa hè cho mục đích kinh doanh đang diễn ra phổ biến trên nhiều tuyến đường của TP.HCM. Một trong những điểm ghi nhận là tuyến đường Hoàng Sa - Trường Sa, chạy dọc kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, đi qua nhiều phường trung tâm thành phố. Trên tuyến đường này, hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống diễn ra sôi động, kéo theo nhu cầu sử dụng không gian phía trước mặt bằng ngày càng lớn.

Tại số 716B Trường Sa (Phường Nhiêu Lộc, TP.HCM), gần 100 mét vỉa hè trở thành phần mở rộng của quán lẩu gà lá é Phú Yên Hội Ngộ. Buổi tối, bàn ghế xếp san sát, thực khách ngồi kín nhiều đoạn vỉa hè, tạo nên khung cảnh nhộn nhịp kéo dài suốt giờ cao điểm. Không gian vốn dành cho người đi bộ bị thu hẹp đáng kể.

Không chỉ dừng lại ở việc chiếm dụng vỉa hè ngay trước mặt bằng để kê bàn ghế phục vụ kinh doanh, cơ sở này còn mở rộng phạm vi sử dụng không gian công cộng ra khu vực lân cận. Hàng chục mét vỉa hè dọc tuyến đường bên cạnh cũng bị tận dụng làm bãi giữ xe tự phát cho khách và nhân viên, biến cả một đoạn phố thành “phần mở rộng” của quán. Tại khu vực này, khoảng 4-5 nhân viên mặc đồng phục liên tục túc trực, đón khách và nhanh chóng điều phối, sắp xếp phương tiện ngay trên vỉa hè, tạo thành hoạt động trông giữ xe diễn ra có tổ chức và kéo dài trong ngày.

Câu hỏi được đặt ra là vì sao tình trạng lấn chiếm kéo dài trên diện rộng, với mức độ công khai như vậy, nhưng vẫn chưa được kiểm tra, xử lý dứt điểm? Liệu có hay không sự buông lỏng quản lý hoặc thiếu kiên quyết trong việc lập lại trật tự lòng đường, lề đường tại khu vực này?

Nhiều cơ sở còn dựng mái che, ô dù cỡ lớn, biển hiệu quảng cáo và các vật dụng khác. Dọc tuyến đường, vỉa hè bị chia cắt thành nhiều “phần đất riêng” không chính thức. Mỗi quán một phần, mỗi hàng một khoảng, vỉa hè đang bị “phân lô” cho các mục đích sử dụng trái pháp luật. 

Bên cạnh các hộ kinh doanh, một số hộ dân cũng sử dụng vỉa hè như phần mở rộng của không gian sinh hoạt trước nhà. Tại nhiều vị trí, chậu cây cảnh kích thước lớn, bệ bê tông, dây chắn hoặc các vật dụng gia đình được bố trí ngay sát mặt tiền. Một số nơi còn xuất hiện chuồng nuôi thú hoặc các vật dụng sinh hoạt đặt trực tiếp trên phần lối đi chung. Những hình thức sử dụng tự phát này xuất hiện rải rác nhưng kéo dài trên nhiều đoạn tuyến, khiến lối đi dành cho người đi bộ đã hẹp nay còn hẹp hơn.

Áp lực sinh hoạt trên tuyến phố ven kênh

Với những người thường xuyên đi bộ, việc tìm được một lối đi thông thoáng trên tuyến Hoàng Sa - Trường Sa không phải lúc nào cũng dễ dàng. Chị Phạm Ngọc Hồng (phường Nhiêu Lộc) cho biết phần đường ven bờ kè kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè là một trong số ít khu vực còn tương đối thuận tiện để di chuyển. 

“Tôi đi bộ gần như mỗi ngày. Phía bờ kè còn có lối đi khá thuận tiện, nhưng nhiều đoạn vỉa hè bên kia đường đã bị hàng quán hoặc xe cộ chiếm dụng. Có lúc tôi phải xuống lòng đường để tiếp tục di chuyển. Xe cộ qua lại đông đúc nên tôi thấy lo lắng vì rất dễ xảy ra va chạm”, chị Hồng chia sẻ.

Không chỉ người đi bộ, nhiều người sinh sống dọc tuyến đường cũng cho biết tình trạng sử dụng vỉa hè sai mục đích gây ra không ít bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày. Thuê nhà trên đường Trường Sa nhiều năm nay, anh Đỗ Ngọc Thành (phường Phú Nhuận) cho biết vào giờ cao điểm, bàn ghế và phương tiện của một số cơ sở kinh doanh thường xuyên tràn ra cả vỉa hè lẫn lòng đường, khiến không gian sinh hoạt và đi lại của người dân bị thu hẹp đáng kể.

“Có những lúc tuyến đường rất đông, xe cộ dừng đỗ trước các hàng quán cũng tấp nập. Bàn ghế đã bày ra vỉa hè rồi, xe của khách còn đậu kín phía trước, lấn cả ra lòng đường nên việc đi lại khá khó khăn”, anh Thành phản ánh.

Pháp luật về quản lý, sử dụng vỉa hè hiện không thiếu, chế tài xử phạt cũng không hề nhẹ. Tuy nhiên, khi những cơ sở kinh doanh vẫn ngang nhiên biến vỉa hè thành mặt bằng riêng, bãi giữ xe hay nơi buôn bán kéo dài năm này qua năm khác, điều dư luận quan tâm không còn là quy định có đủ hay không, mà là pháp luật đã được thực thi đến đâu.

Chỉ khi những điểm nóng lấn chiếm vỉa hè như nhà hàng Việt Phố hay các quán nhậu dọc tuyến Hoàng Sa, Trường Sa chấm dứt tình trạng chiếm dụng không gian công cộng, người đi bộ được trả lại lối đi đúng nghĩa, đó mới là lúc pháp luật được áp dụng một cách công bằng, nghiêm minh và không có ngoại lệ. Vỉa hè không thể là nơi mạnh ai nấy chiếm mà phải là thước đo cho hiệu lực của quản lý đô thị và sự tôn nghiêm của pháp luật của chính lãnh đạo các phường ở TP.HCM.