Giữa cái nắng, gió của vùng miền núi xứ Thanh, những triền đồi từng chỉ quen với keo, cây ngô, cây sắn bấp bênh nay đã xuất hiện những mái nhà màng hiện đại. Ở đó, câu chuyện về chàng trai người dân tộc Mường Hà Công Đăng dám nghĩ, dám làm, biến vùng đất cằn cỗi thành trang trại dưa lưới công nghệ cao đang truyền cảm hứng mạnh mẽ về khát vọng vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Dám nghĩ, dám làm trên mảnh đất khó

Hà Công Đăng sinh năm 1984, là người con của đồng bào dân tộc Mường, gắn bó máu thịt với thôn Xuân Phú, xã Sao Vàng. Sinh ra và lớn lên ở một vùng đất miền núi còn nhiều khó khăn, Đăng sớm trăn trở trước câu hỏi làm sao để khai thác tiềm năng đất đai, giúp bà con thoát nghèo từ chính nông nghiệp. Giữa lúc bao người chọn con đường ly hương đi làm ăn xa, bản thân anh cũng đang làm công nhân cho doanh nghiệp, thường xuyên phải đi theo công trình xa nhà, chàng trai trẻ quyết định ngược dòng, chọn ở lại quê nhà để khởi nghiệp với một loại cây trồng đòi hỏi kỹ thuật cao là dưa vàng.

Hành trình khởi nghiệp của Đăng vào năm 2021 chất chồng những thử thách. Đứng trước ý định xây dựng nhà màng trồng dưa vàng công nghệ cao, ánh mắt hoài nghi của người thân và chòm xóm là điều đầu tiên Đăng phải đối mặt do mô hình còn quá mới mẻ, chưa có tiền lệ tại địa phương.

Với quy mô ban đầu chỉ là một khu nhà màng rất nhỏ, cái khó lớn nhất bó buộc chân tay anh chính là nguồn vốn. Để có tiền dựng khung, làm hệ thống tưới nhỏ giọt, đặc biệt với địa hình cao, chủ yếu là đồi đất nên công sức bỏ ra để san bằng rất tốn kém. Cùng số vốn ít ỏi, sau bao lần trăn trở, Đăng đã mạnh dạn vay ngân hàng để bắt đầu con đường khởi nghiệp.

Khó khăn chưa dừng lại ở đó. Kỹ thuật canh tác dưa vàng trong nhà màng là một thử thách hoàn toàn mới. Khí hậu miền núi khó lường, biên độ nhiệt ngày và đêm lớn, độ ẩm thay đổi thất thường đòi hỏi người làm nông phải nắm vững về dinh dưỡng, độ pH của nước tưới và cách phòng trừ sâu bệnh mà không dùng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Có những vụ mùa, sâu bệnh tấn công, thời tiết bất lợi khiến lứa dưa mất trắng, Đăng lại thẫn thờ đứng hàng giờ trong nhà màng để tìm nguyên nhân, tự học hỏi qua sách báo, internet và các mô hình thành công ở miền xuôi để đúc rút kinh nghiệm xương máu.

Chính sự tỉ mỉ, kiên trì và không ngại thất bại đã đền đáp xứng đáng. Từ khu nhà màng thử nghiệm ban đầu, Đăng từng bước tích lũy vốn, tiếp tục vay thêm ngân hàng mở rộng 4 khu nhà màng với diện tích 5.000 m2.

Những trái dưa vàng đều đặn ra đời với lớp vỏ vàng óng, cùi giòn và vị ngọt đậm đà, khác hẳn dưa trồng ngoài trời. Anh trở thành người đầu tiên tại xã Xuân Phú (cũ) mạnh dạn tiên phong thực hiện thành công mô hình nông nghiệp công nghệ cao này, đánh dấu một bước ngoặt trong tư duy sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.

Thế nhưng, hành trình đưa nông sản sạch vươn ra thị trường không hề bằng phẳng. Giai đoạn đầu, thị trường tiêu thụ vô cùng khó khăn. Đăng từng mang dưa đi tiếp thị và cung cấp cho các cửa hàng hoa quả sạch tại các khu vực lân cận, nhưng chi phí vận chuyển cao, qua nhiều khâu trung gian nên biên độ lợi nhuận thấp.

Không nản lòng, anh linh hoạt chuyển hướng, chọn cung cấp trực tiếp cho các đầu mối lớn tại chợ Long Biên để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo lượng hàng đi đều. Nhờ chất lượng quả đồng đều, mã đẹp và vị ngọt thanh, dưa vàng của trang trại nhanh chóng có chỗ đứng vững chắc tại thị trường lớn này. Thậm chí đến nay, lượng dưa làm ra luôn trong tình trạng không đủ cung cấp cho thị trường.

Không chỉ dừng lại ở việc làm giàu cho riêng mình, Hà Công Đăng còn có tầm nhìn xa hơn khi liên kết những nông dân cùng chí hướng thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Xuân Phú với 4 hội viên chính thức. Mô hình kinh tế tập thể này đang hoạt động hiệu quả, mở rộng quy mô sản xuất và hỗ trợ kỹ thuật lẫn nhau, bao tiêu sản phẩm.

Riêng khu vườn nhà anh, trang trại đã giải quyết việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương, với mức thu nhập ổn định, góp phần thiết thực vào công cuộc xóa đói giảm nghèo tại chỗ.

Anh Đăng chia sẻ, với 5.000 m2 trồng dưa vàng, mỗi năm anh trồng được 4 lứa, trung bình doanh thu được khoảng 1 tỷ đồng/năm. Dòng tiền quay vòng đều đặn giúp Đăng tái đầu tư, mở rộng sản xuất.

“Sắp tới tôi dự tính mở rộng thành 10.000 m2 nhà màng, nhưng nguồn vốn cũng đang khó khăn. Tôi rất mong được sự hỗ trợ vốn từ Nhà nước để tôi có bàn đạp vững chắc phát triển mô hình này”, anh Đăng tâm sự thêm.

Không chỉ dừng lại ở việc trồng trọt, với tay nghề và kinh nghiệm tích lũy được, Hà Công Đăng còn nhận đi lắp đặt và thiết kế nhà màng cho nhiều khu nuôi trồng công nghệ cao khác trong và ngoài tỉnh, trở thành một kỹ sư thực chiến trưởng thành từ đồng đất quê hương.

Lan tỏa khát vọng làm giàu cho đồng bào

Dưới bóng râm của mái nhà màng, chị Hà Thị Vinh, người đồng bào dân tộc Mường ở thôn Xuân Phú, vừa cẩn thận tỉa những nhành lá phụ vừa chia sẻ, từ ngày có trang trại dưa công nghệ cao của anh Đăng dựng lên ngay trên đất quê nhà, những người lớn tuổi như bà lại có thêm việc làm đều đặn mỗi ngày.

Nhận mức thù lao ổn định 200 nghìn đồng/ngày, bà Vinh cùng nhiều bà con trong thôn không còn phải chịu cảnh bấp bênh hay bươn chải đi làm ăn xa xứ, vừa có thu nhập trang trải cuộc sống tuổi già, vừa được chứng kiến chính đồng bào mình làm chủ triền đồi cằn cỗi.

Ông Bùi Văn Thường, Trưởng thôn Xuân Phú, thông tin, hiện tại thôn có hơn 60% số hộ là đồng bào dân tộc Mường, bà con nhân dân chủ yếu làm nông nghiệp và chăn nuôi nhỏ lẻ. Mô hình nông nghiệp công nghệ cao của anh Hà Công Đăng thực sự là một bước đột phá lớn, thay đổi hoàn toàn tư duy sản xuất bao đời nay của đồng bào miền núi.

Sự thành công của trang trại không chỉ là nghị lực vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mà còn tạo việc làm thiết thực với thu nhập ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Nhìn những đổi thay tích cực đó, nhân dân trong thôn ai nấy đều phấn khởi, đồng thời bày tỏ mong muốn chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm, hỗ trợ mở rộng nguồn vốn ưu đãi và nhân rộng thêm nhiều mô hình kinh tế hiệu quả như thế này để bà con có thêm điều kiện học hỏi kỹ thuật, vươn lên thoát nghèo bền vững và xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, ông Thường bày tỏ mong muốn.

Theo thông tin từ xã Sao Vàng, toàn xã hiện có 23 thôn, trong đó có 10 thôn dân tộc thiểu số và miền núi, chủ yếu là đồng bào Mường, Thái sinh sống. Đây là khu vực được thụ hưởng Tiểu dự án 1 “Giảm nghèo về thông tin” thuộc Dự án 6 “Truyền thông và giảm nghèo về thông tin”, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.

Thời gian qua, bằng nhiều hình thức truyền thông đa dạng, phong phú, xã kịp thời động viên, hướng dẫn người nghèo, hộ nghèo trang bị kiến thức, kinh nghiệm trong lao động, sản xuất, chủ động vươn lên thoát nghèo.

Nhìn lại chặng đường đã qua, khi những giọt mồ hôi nhọc nhằn trên đất đồi hóa thành những mùa vàng dưa lưới ngọt lịm, chàng trai trẻ người Mường ấy cảm thấy tự hào nhất vì vừa giữ gìn được sự bền bỉ của người con vùng cao, vừa dũng cảm vượt qua định kiến để trở thành người tiên phong đổi mới.

Mô hình trang trại dưa vàng của Hà Công Đăng tại xã Lam Sơn không chỉ là câu chuyện làm kinh tế giỏi mà còn thắp lên ngọn lửa tin yêu, mở ra hướng đi mới cho bức tranh phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc miền núi Thanh Hóa trong thời kỳ mới.