Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghĩa Kỳ, xã Nghĩa Giang và Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi có hố chôn lấp 2,8 ha, các hố thuộc dự án ADB và 3 ô chôn lấp thuộc công trình khẩn cấp 5,6 ha.

Hiện khu liên hợp có 3 hồ chứa nước rỉ rác thuộc dự án ADB, tổng dung tích khoảng 8.900 m3. Trạm xử lý được thiết kế công suất 250 m3 mỗi ngày đêm nhưng thực tế chỉ đạt khoảng 134-150 m3.

Trong các đợt mưa lớn tháng 9, nước rỉ rác phát sinh nhanh, có thời điểm mực nước trong hồ chỉ còn cách đỉnh tường khoảng 25 cm. Trong khi đó, ô số 2 thuộc công trình 5,6 ha chưa đủ điều kiện đưa vào vận hành. Ô số 1 đã tiếp nhận khoảng 42.000 tấn rác, nhưng từ ngày 19/6 đến 8/8 vẫn phải tạm đổ thêm khoảng 15.950 tấn rác tại đây.

Theo ông Nguyễn Văn Cương, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi, nguyên nhân lượng nước rỉ rác tăng nhanh là các hạng mục giảm nước mưa thấm vào rác, nhất là phủ bạt các hố đã đầy, chưa hoàn thành đồng bộ.

“Lượng nước rỉ rác tạm thời ở ô chứa số 3 chủ yếu là nước mưa thấm vào rác và chuyển thành nước rỉ rác. Trong thời gian tới, Ban Quản lý sẽ phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi và Công ty môi trường đô thị Quảng Ngãi để tìm giải pháp cụ thể, trong đó nghiên cứu làm hố tạm chứa nước rỉ rác, nhằm giải quyết trước mắt tình trạng này trong mùa mưa năm nay”, ông Nguyễn Văn Cương nói.

Hiện nay, việc tiếp nhận các ô chôn lấp mới vẫn còn vướng mắc. Ông Bùi Đức Thuận, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi cho biết, ô số 1 thuộc khu chôn lấp 5,6 ha được bàn giao ngày 19/2/2026 và đã tiếp nhận đủ công suất thiết kế khoảng 42.000 tấn rác. Sau khi đầy, ô này được đắp đất phủ dày 60 cm.

Tuy nhiên, Trung tâm chưa thống nhất nhận bàn giao ô số 2 do chưa xác định được phương án xử lý nước rỉ rác phát sinh từ khu chôn lấp 5,6 ha. Theo ông Thuận, phương án đấu nối vào 3 hồ chứa của khu ADB chưa được các bên thống nhất. Việc đưa khoảng 8.840 m3 nước đang có trong các hồ này ra ngoài cũng không khả thi, do theo thiết kế, nước sau xử lý được bơm trở lại các bãi chôn lấp để giữ ẩm.

Trong điều kiện thuận lợi, khi các bãi chôn lấp hiện hữu được phủ bạt và hồ ADB được giải phóng dung tích, lượng nước rỉ rác phát sinh trong mùa mưa vẫn có thể lên khoảng 452 m3 mỗi ngày. Trong khi đó, trạm xử lý sau nhiều năm vận hành, chưa được duy tu, sửa chữa đầy đủ, hiện chỉ đạt khoảng 134 m3 mỗi ngày đêm.

Ông Bùi Đức Thuận, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi cho biết thêm: “Phải đầu tư một hố chứa nước rỉ rác phục vụ riêng cho hố 5,6 ha này. Còn hố chứa nước rỉ rác của ba hố ADB chỉ phục vụ cho dự án của ba hố ADB trước đây và hố 2,8 ha trước đây, đảm bảo việc xử lý cho bốn hố đó thôi. Còn ba hố thuộc dự án Ban Dân dụng đang đầu tư, với diện tích 5,6 ha, thì phải đầu tư ngay một hố chứa nước rỉ rác”.

Việc tạm lưu nước tại ô số 3 khu chôn lấp 5,6 ha cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Sau đợt mưa từ ngày 7 - 12/9, nước tại đây dâng khoảng 1m, gây khó khăn cho xe chở rác ra vào và nguy cơ sạt lở taluy. Ô số 3 được thiết kế để chôn lấp rác, không phải để chứa nước.

Ngày 22/9 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức cuộc họp chỉ đạo xử lý tình trạng này. Các ý kiến tại cuộc họp này cho thấy, các đơn vị còn lúng túng, phối hợp chưa chặt chẽ, khiến một số nhiệm vụ kéo dài. UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án khẩn trương xử lý nước rỉ rác tại khu chôn lấp 5,6 ha, nghiên cứu đầu tư bổ sung hồ chứa và hoàn thành trong tháng 10.

Trung tâm Phát triển quỹ đất phải hoàn thành phủ bạt hố 2,8 ha và các hố ADB trước ngày 30/9; phủ bạt ô số 1 thuộc công trình 5,6 ha trước ngày 20/10. UBND tỉnh Quảng Ngãi giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát tổng thể, tham mưu phương án xử lý rác thải cho năm 2027 và các năm tiếp theo, bảo đảm giải pháp có tính pháp lý và khả thi.