Tại chợ Hà Đông, ngay cổng vào là nhiều điểm bán thức ăn chín. Các loại thức ăn đều được đựng trong tủ kính, nhưng cửa không đóng nên ruồi nhặng có thể bay vào. Cửa hàng bán rau an toàn của Hợp tác xã Hoà Bình, xã Yên Nghĩa, Hà Đông ở gần đấy, nhưng không ai dám chắc là 100% rau sạch.

Tại khu B của chợ Hà Đông nhiều dãy hàng ăn rất đông khách. Dưới nền nhà và lối đi, nước thải chảy lênh láng. Bà Lê Thị Hồng, bán phở ở đây, vừa dùng tay bốc thịt gà vào từng bát phở cho khách vừa trả lời chúng tôi mà không hề giấu giếm: “Tôi thấy họ cầm một cái dấu và một ít mực đi và thấy họ cứ chấm chấm vào con gà. Họ không kiểm duyệt tại ngay trong nơi làm thịt mà đến lúc bày ra chợ mới đóng dấu thì có tác dụng gì? Người có gà phải trả tiền cho người đóng dấu, thế là không được!”.

Quán phở của gia đình chị Trần Thị Huệ ở nhà số 5 đường Công viên nước Hồ Tây, phường Nhật Tân, quận Tây Hồ, sáng nào cũng đông khách. Bên trong tủ kính đựng thức ăn, Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm do Ủy ban nhân phường cấp được dán chặt, cạnh đấy là nhà vệ sinh. Đáng nói là sát cửa nhà vệ sinh, bát đĩa dùng đựng phở và rau cỏ đặt ngay xuống mặt đất sũng nước, đầy rác thải. Chị Huệ cho biết, thỉnh thoảng có đoàn đến kiểm tra, xử phạt. Nhưng phạt xong rồi thì đoàn kiểm tra lại ngồi ăn phở tại quán!

Tại các cơ sở giết mổ tư nhân, tình trạng mất vệ sinh còn khủng khiếp hơn. Cơ sở giết mổ lợn của bà Lý Hợp, ở thị trấn Văn Điển, huyện Thanh Trì, Hà Nội mỗi ngày làm thịt có tới gần trăm con. Lợn được để ngay dưới sàn nhà để làm lông, xẻ thịt. Phế thải làm ra vun ngay trên sân nhầy nhụa. Nước thải bốc mùi xứ uế, nồng nặc.

Có một thực tế buộc phải chấp nhận là “khuất mắt cho qua”, người tiêu dùng không thể biết nguồn gốc thực phẩm từ đâu, nên đành lựa chọn theo cảm nhận của mình. Bà Vương Thị Hà, phòng D9, khu tập thể Lâm sản, xã Trung Văn, huyện Từ Liêm, Hà Nội cho biết: “Tôi mua là theo con mắt của tôi thôi. Miếng thịt, con gà nào nhìn ngon thì mua. Tôi không tin vào con dấu kiểm định.”

Theo kết quả giám sát của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, hiện nay, rau quả không đảm bảo an toàn chiếm trên 90% diện tích gieo trồng. Gần một nửa mẫu thịt tươi sống không đạt yêu cầu vệ sinh an toàn. Tồn dư hoá chất trong thực phẩm ngày càng lớn. Dụng cụ, bao gói thực phẩm cũng bị ô nhiễm ở mức báo động. Hiện tại chỉ có 4% số cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung được kiểm soát. Hầu hết cơ sở giết mổ nhỏ lẻ vẫn hoạt động ngoài vòng kiểm soát, với hơn 16.000 cơ sở không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Từ năm 2004 đến nay, mỗi năm cả nước xảy ra hơn 180 vụ ngộ độc thực phẩm, trong đó gần 30 vụ do thức ăn đường phố gây ra.

Ông Trần Thế Vượng, Trưởng Ban công tác dân nguyện của Quốc hội phân tích: “Bản chất sâu xa của vấn đề này là nền sản xuất nhỏ rất khó quản lý. Thứ hai, người dân không phải không nhận thức được tính chất nguy hiểm của việc không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm nhưng cái chính là ý thức đối với cộng đồng lại chưa được quan tâm chú trọng. Luống rau trồng để ăn thì họ không phun thuốc sâu, nhưng cả sào ruộng lớn để cung ứng ra ngoài thị trường thì họ làm mọi cách để nó tăng trưởng”.

Trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng báo động về vệ sinh an toàn thực phẩm, có nguyên nhân là do công tác quản lý Nhà nước chưa hiệu quả. Các văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực này còn thiếu cụ thể, thậm chí mâu thuẫn với nhau. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành lại thiếu và yếu.

Theo bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội của Quốc hội, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm liên quan đến 5 Bộ, ngành, nhưng Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm hiện hành không quy định rõ đơn vị nào quản lý và chịu trách nhiệm chính. Bà cho biết: “Tập trung lớn nhất vẫn là cơ quan quản lý Nhà nước. Bộ Y tế chủ trì phối hợp với một cơ chế liên ngành nhưng hiệu quả không cao, thường thì đơn vị chủ trì phối hợp phải làm hết, còn đơn vị liên ngành thực hiện rất khó khăn”.

Như vậy, để quản lý hiệu quả chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, bên cạnh việc tăng cường công tác quản lý Nhà nước, hoàn thiện tổ chức bộ máy cơ quan chuyên ngành thì việc ban hành Luật an toàn thực phẩm để điều chỉnh toàn diện và thống nhất lĩnh vực đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm là điều rất cần thiết./.