>> Bảo tồn hay mới hóa di tích?

Xin trích lời báo bạn (Báo Thanh niên online, phát hành ngày 13/4/2009, với nhan đề Vụ đập nát để xây mới đền thờ Lý Chiêu Hoàng: Người dân đau lắm!: “ông Nguyễn Thạc Vinh - Chủ tịch UBND phường Đình Bảng (là chủ đầu tư việc tu bổ đền) khẳng định: “Chúng tôi đầu tư xây mới toàn bộ đền thờ Lý Chiêu Hoàng vì trước đây đền này bị mục nát, dột lung tung hết rồi"!!!

Đền Rồng thờ vua bà Lý Chiêu Hoàng ở thôn Long Vĩ, xã Đình Bảng, Bắc Ninh. Đền được khởi dựng từ cuối thế kỷ XIII (cách đây hơn 700 năm) cuối thời Trần Nhân Tông (1281). Bà Lý Chiêu Hoàng là vua thứ 9 của triều Lý, làm vua được 2 năm, đến ngày 12 tháng chạp năm Ất Dậu (1226), bà nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, xưng là Thái Tôn Hoàng đế, lập ra nhà Trần. Theo Cuốn Di tích lịch sử Đền Đô của tác giả Nguyễn Đức Thìn (Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc 2009)

Thật vô cùng ngạc nhiên khi thấy những lời nói đó lại do một ông chủ tịch UBND phường thốt ra! Không hiểu vốn kiến thức văn hóa của ông chủ tịch phường này như thế nào?

Theo Đại Từ điển Tiếng Việt của Bộ Giáo dục Đào tạo, Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam, do tác giả Nguyễn Như Ý chủ biên, Nhà Xuất bản Văn hóa Thông tin phát hành năm 1998, Di tích là:

1/ Các loại dấu vết của quá khứ chủ yếu là nơi cư trú và mộ táng của người xưa được khảo cổ học nghiên cứu.

2/ Di sản văn hóa bất động

Cũng theo Đại Từ điển nói trên, khái niệm Di sản là “Giá trị tinh thần và vật chất của văn hóa thế giới hay một quốc gia một dân tộc để lại”. Vậy mà ông chủ tịch phường lại cho rằng, di tích đền thờ Lý Chiêu Hoàng cũ nát thì đầu tư xây mới lại cho khang trang!

Hãy khoan nói đến những khái niệm hay định nghĩa trong từ điển. Chỉ cần nhìn vào thực tế. Nếu nhà bạn có một bộ sa lông cổ, nó bị cũ nát, thậm chí gãy một chân, bạn sẽ sửa chữa nó thế nào? Gia cố nó hay đập bỏ đi và đóng một bộ mới theo kiểu cổ?

Di tích văn hóa hay di sản văn hóa vô giá bởi giá trị văn hóa lịch sử của nó. Nó gắn với một giai đoạn lịch sử nhất định, mang ý nghĩa tinh thần, tâm linh sâu sắc, nhắc nhớ các thế hệ tiếp nối hiểu biết nguồn cội, truyền thống của dân tộc. Khi chúng ta Tu bổ di tích văn hóa là chỉ sửa chữa và bổ sung ít nhiều cho tốt, cho hoàn chỉnh hơn chứ không phải đập bỏ đi và làm mới lại. Nếu làm như vậy thì còn gì là di tích, còn gì là giá trị lịch sử của công trình nữa?

Đã không ít lần, các phương tiện thông tin đại chúng nêu lên những vấn đề liên quan đến trình độ hiểu biết, tầm nhìn của các cấp cán bộ. Việc hiểu tu bổ di tích là đập đi xây mới của ông cán bộ nói trên thêm một lần nữa khiến chúng ta phải suy nghĩ về vấn đề này./.