Khi túi ối của một thai nhi bất ngờ vỡ ở tuần 27, 3 em bé trong bụng người mẹ đứng trước nguy cơ phải chào đời khi cơ thể chưa sẵn sàng. Trong tình huống đặc biệt nguy hiểm ấy, các bác sĩ Bệnh viện Đại học Phenikaa (PhenikaaMec) đã lựa chọn một giải pháp hiếm gặp trong sản khoa: trì hoãn sinh, để người anh cả chào đời trước, còn hai em bé tiếp tục ở lại trong bụng mẹ thêm 36 giờ.

36 giờ ấy trở thành khoảng thời gian đặc biệt quý giá. Với những thai nhi cực non, mỗi giờ tiếp tục phát triển trong bụng mẹ có thể giúp giảm thêm những nguy cơ khi phải đối mặt với cuộc sống bên ngoài tử cung.

Thai kỳ nhiều nguy cơ và bài toán không có sẵn đáp án

Sản phụ Phạm Hồng Nhung, 29 tuổi, ở Hải Phòng, chưa từng có con và thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) do buồng trứng đa nang. Hai phôi được chuyển vào tử cung, nhưng thai kỳ phát triển thành tam thai, gồm ba buồng ối và hai bánh rau.

Ngay từ đầu, đây đã là một thai kỳ có nguy cơ cao. Tử cung phải giãn nở để chứa 3 thai nhi khiến nguy cơ chuyển dạ sinh non tăng lên, trong khi hai thai chung một bánh rau có nguy cơ gặp hội chứng truyền máu song thai hoặc chậm phát triển chọn lọc.

Ở tuần thai thứ 12, siêu âm phát hiện hai thai chung bánh rau cùng tăng khoảng sáng sau gáy, dấu hiệu có thể liên quan đến nguy cơ bất thường cấu trúc hoặc di truyền. Để có thêm cơ sở đánh giá và tránh những quyết định can thiệp không cần thiết, ở tuổi thai 16 tuần 4 ngày, các bác sĩ thực hiện chọc ối và xét nghiệm giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) hơn 4.503 gen.

Kết quả cho thấy bộ gen của các thai nhi được xét nghiệm không phát hiện bất thường. Tuy nhiên, một thách thức khác lại xuất hiện khi xét nghiệm chuyên sâu xác định sản phụ mang các đột biến gen liên quan đến tình trạng tăng đông. Nồng độ D-Dimer trong máu liên tục tăng cao, có thời điểm gấp 10-12 lần mức bình thường, làm gia tăng nguy cơ hình thành huyết khối tại bánh rau, từ đó có thể ảnh hưởng đến tình trạng của thai nhi.

Đến tuần 23, sản phụ xuất hiện dư ối và đái tháo đường thai kỳ. Chế độ ăn được điều chỉnh, đường huyết được theo dõi sát theo từng bữa. Đến tuần 27, cổ tử cung chỉ còn 12 mm, sản phụ phải nhập viện vì nguy cơ sinh non.

TS.BS Nguyễn Thị Sim, Giám đốc Trung tâm Y học Bào thai PhenikaaMec, cho biết trong suốt thai kỳ, ê-kíp không áp dụng một phác đồ cố định mà liên tục điều chỉnh theo tình trạng của người mẹ và từng thai nhi.

“Không có một ‘công thức’ duy nhất được giữ nguyên từ đầu đến cuối. Phác đồ thay đổi theo dữ liệu của chính người mẹ và từng thai nhi. Các kịch bản xử trí cho cả tình huống thuận lợi và bất lợi đều được chuẩn bị từ trước”, bác sĩ Sim chia sẻ.

Siêu âm, xét nghiệm di truyền, xét nghiệm đông máu, diễn biến cổ tử cung, dấu hiệu chuyển dạ và kết quả theo dõi tim thai trở thành những dữ liệu liên tục được cập nhật để các bác sĩ đưa ra quyết định tiếp theo.

Ngày 8/6/2026, khi thai 27 tuần 3 ngày, sản phụ được tiêm thuốc trưởng thành phổi do nguy cơ sinh non. Hai ngày sau, các cơn co tử cung xuất hiện và tăng dần. Đến ngày 11/6, ở tuổi thai 27 tuần 6 ngày, túi ối của thai nằm thấp nhất, thuộc nhóm thai riêng bánh rau, bị vỡ sớm.

Tình thế khẩn cấp lập tức được đặt ra. Nếu mổ lấy thai ngay, cả 3 em bé đều có thể phải chào đời ở tuần 27, với cân nặng dự kiến dưới 1.000 gram, đối mặt với nguy cơ suy hô hấp và nhiều biến chứng của trẻ cực non tháng. Nhưng nếu tiếp tục giữ thai, nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng vào buồng tử cung có thể đe dọa trực tiếp tính mạng người mẹ và các thai nhi.

Cuộc hội chẩn liên chuyên khoa gồm Y học bào thai, Sản khoa, Sơ sinh, Gây mê hồi sức và Huyết học được tiến hành ngay tại phòng sinh.

Sau khi đánh giá toàn diện, ê-kíp quyết định áp dụng kỹ thuật trì hoãn sinh (Delayed Interval Delivery) - một kỹ thuật đặc biệt nhằm kéo dài thời gian thai kỳ cho những thai nhi còn lại sau khi một thai đã được sinh.

36 giờ quyết định và hành trình trở về nhà của ba anh em

Lúc 9h50 ngày 11/6, bé trai đầu tiên, Nguyễn Minh Đức được sinh thường ở tuổi thai 27 tuần 6 ngày, nặng 900 gram, chỉ số Apgar 6-8 điểm.

Sau khi được kẹp, cắt dây rốn, bé được chuyển ngay đến Khoa Sơ sinh để hồi sức. Trong khi đó, cuộc chạy đua với thời gian bắt đầu trong buồng tử cung. Các bác sĩ sử dụng thuốc kiểm soát cơn co tử cung, xử trí dây rốn của thai đã sinh và sử dụng kháng sinh phổ rộng nhằm kiểm soát nguy cơ nhiễm trùng.

Mục tiêu lúc này là kéo dài thai kỳ nhưng phải bảo đảm an toàn tối đa cho người mẹ và hai thai nhi còn lại. Mỗi giờ thai nhi tiếp tục ở trong tử cung ở giai đoạn cực non đều có ý nghĩa, tạo thêm thời gian để thuốc trưởng thành phổi phát huy tác dụng và giảm nguy cơ biến chứng do sinh quá sớm.

Trong 36 giờ tiếp theo, sản phụ được theo dõi liên tục. Tình trạng nhiễm trùng, cơn co tử cung, tim thai và các dấu hiệu bất thường đều được kiểm soát chặt chẽ. Đây là khoảng thời gian mà quyết định giữ thai luôn phải được cân nhắc lại theo diễn biến thực tế.

Đến đêm 12/6, cơn co tử cung xuất hiện trở lại với cường độ mạnh, kèm vỡ ối và ngôi thai chuyển sang ngôi ngang. Cuộc mổ lấy thai cấp cứu được chỉ định.

Bốn ê-kíp y tế phối hợp trong phòng mổ. Lúc 23h48, bé trai Nguyễn Minh Vũ chào đời với cân nặng 950 gram. Hai phút sau, bé trai Nguyễn Minh Khôi cũng được đưa ra ngoài, nặng 1.000 gram.

Ba em bé đều sinh cực non và gặp suy hô hấp do phổi chưa sản xuất đủ chất hoạt động bề mặt (surfactant). Ngay sau sinh, các bé được chuyển đến Khoa Sơ sinh để hồi sức và chăm sóc chuyên sâu. Hỗ trợ hô hấp được điều chỉnh theo từng giai đoạn, từ thở máy đến CPAP và oxy qua gọng mũi. Dinh dưỡng cũng từng bước chuyển từ đường tĩnh mạch sang ăn qua sonde, sau đó tập phản xạ bú.

Hơn hai tháng sau, ngày 14/9/2026, ba anh em Minh Đức, Minh Vũ và Minh Khôi được xuất viện. Cả ba đều tự thở, phản xạ sơ sinh và vận động tốt, cân nặng đều vượt 3,5 kg.

Từ một thai kỳ bắt đầu với nhiều nguy cơ, gia đình chị Hồng Nhung đã trải qua những ngày tháng đầy lo lắng để chờ đợi từng tín hiệu tốt từ các con. Ngày trở lại bệnh viện tái khám, những lo âu trước đó được thay bằng niềm vui khi cả ba em bé tiếp tục phát triển.

Ôm các con vào lòng, chị Nhung chia sẻ: “Được ôm ba bé khỏe mạnh, tôi muốn gửi lời biết ơn chân thành nhất tới đội ngũ bác sĩ, y tá và điều dưỡng. Cảm ơn các anh chị đã luôn tận tâm đồng hành, nỗ lực hết mình để bảo vệ cho bốn mẹ con trong một hành trình vô cùng đặc biệt”.

Ca bệnh cho thấy với những thai kỳ nguy cơ rất cao, quyết định xử trí không chỉ phụ thuộc vào một kỹ thuật riêng lẻ mà đòi hỏi sự phối hợp liên tục giữa nhiều chuyên khoa. Từ theo dõi thai, xét nghiệm di truyền, kiểm soát đông máu, sản khoa, gây mê hồi sức đến chăm sóc trẻ cực non, mỗi mắt xích đều có vai trò trong việc bảo đảm an toàn cho cả mẹ và con.

36 giờ trì hoãn sinh trong ca tam thai không chỉ là khoảng thời gian được kéo dài trên hồ sơ thai kỳ. Đó là 36 giờ các bác sĩ phải liên tục cân nhắc giữa lợi ích của việc giữ thai và những nguy cơ có thể xảy ra, để cuối cùng ba em bé có thêm cơ hội bước qua một giai đoạn đặc biệt mong manh của sự sống.