Israel tăng tốc phát triển tên lửa đánh chặn tiên tiến

Sau nhiều cuộc đối đầu với Iran, Israel đang thúc đẩy nâng cấp hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo chủ lực Arrow lên thế hệ mới. Trong đó, một loại tên lửa đánh chặn đã tiến gần giai đoạn sản xuất hàng loạt, trong khi một loại khác chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển toàn diện.

Trả lời phỏng vấn Business Insider trong tuần này, ông Moshe Patel, Giám đốc Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Israel (IMDO), cho biết chương trình phát triển tên lửa đánh chặn Arrow 4 đã đạt đến giai đoạn rất tiên tiến. Theo ông Patel, Arrow 4 sẽ sớm đáp ứng các điều kiện để bước vào sản xuất hàng loạt và quá trình chuẩn bị đã được khởi động. Tuy nhiên, ông từ chối tiết lộ thời điểm hoặc lộ trình cụ thể.

Sản xuất hàng loạt đồng nghĩa với việc thiết lập quy trình chế tạo ổn định, có thể lặp lại, thay vì chỉ sản xuất các nguyên mẫu hoặc mẫu thử nghiệm. Arrow 4 sẽ được sản xuất tại Israel và Mỹ, là phiên bản kế nhiệm của tên lửa đánh chặn Arrow 2. Theo ông Patel, đây sẽ là phiên bản hiện đại hóa của Arrow 2, được tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Arrow là hệ thống tên lửa đất đối không do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Israel (Israel Aerospace Industries - IAI) và hãng quốc phòng Boeing của Mỹ hợp tác phát triển. Được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo, Arrow là lớp phòng thủ trên cùng trong mạng lưới phòng không nhiều tầng của Israel. Trong 3 năm qua, hệ thống này đã được sử dụng rộng rãi, chủ yếu trong bốn đợt đối đầu với Iran.

Hiện nay, hệ thống Arrow sử dụng 2 loại tên lửa đánh chặn. Arrow 2 được đưa vào sử dụng từ năm 2000, có khả năng đánh chặn mục tiêu ở tầng khí quyển trên. Trong khi đó, Arrow 3, được triển khai từ năm 2017, có thể tiêu diệt mục tiêu ngoài không gian, đưa Israel trở thành một trong số ít quốc gia sở hữu năng lực đánh chặn ngoài khí quyển.

Arrow 4 và Arrow 5 tích hợp AI để nâng cấp lá chắn tên lửa

Kể từ khi được đưa vào trang bị, hệ thống Arrow liên tục được nâng cấp thông qua việc phát triển các thế hệ tên lửa đánh chặn mới, trong đó nổi bật là sự ra đời của Arrow 3 gần một thập kỷ trước.

Ông Boaz Levy, Tổng Giám đốc IAI, cho biết trong cuộc phỏng vấn với Business Insider hồi tháng 6/2025 rằng những nghiên cứu ý tưởng ban đầu cho Arrow 4 đã bắt đầu từ năm 2017. Theo ông, Arrow 4 sẽ cải thiện đáng kể khả năng tác chiến theo nguyên tắc “bắn - đánh giá - bắn tiếp” (shoot-look-shoot), tức khai hỏa, đánh giá kết quả đánh chặn rồi tiếp tục phóng tên lửa nếu mục tiêu chưa bị tiêu diệt.

Bên cạnh Arrow 4, Israel cũng đang phát triển tên lửa đánh chặn Arrow 5, dự kiến được tích hợp các thuật toán và năng lực AI tiên tiến.

Theo ông Patel, Arrow 5 là dự án khởi nguồn từ hoạt động nghiên cứu và phát triển của IAI. Tuy nhiên, Israel dự kiến sẽ tiếp tục đầu tư bằng ngân sách trong nước để thúc đẩy chương trình, đồng thời chia sẻ các thông tin liên quan với Mỹ.

Israel hiện vẫn đang thảo luận với Cơ quan Phòng thủ Tên lửa Mỹ về các nội dung cụ thể của chương trình Arrow, vốn được hai bên hợp tác phát triển.

“Chúng tôi vẫn còn phải hoàn tất các quy trình cần thiết, nhưng mục tiêu là đưa dự án bước vào giai đoạn phát triển toàn diện”, ông Patel nói.

Arrow 5 không được thiết kế để thay thế Arrow 3 - loại tên lửa đánh chặn mới nhất đang được biên chế. Thay vào đó, hệ thống này sẽ bổ sung thêm một lớp phòng thủ nhằm đáp ứng yêu cầu tác chiến trong các cuộc xung đột tương lai.

“Kế hoạch là giúp chúng tôi giảm bớt áp lực trong các chiến dịch tác chiến sau này”, ông Patel cho biết.

Động thực thúc đẩy Israel nâng cấp Arrow

Việc phát triển Arrow 4 và Arrow 5 diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tăng cường năng lực phòng thủ tên lửa đang gia tăng trên toàn cầu. Nhiều quốc gia từ Trung Đông đến châu Âu đang đẩy mạnh sản xuất và mua sắm các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại cùng các tên lửa đánh chặn tiên tiến.

Đến nay, Đức là khách hàng nước ngoài duy nhất mua hệ thống Arrow. Tuy nhiên, theo ông Patel, các hệ thống của Israel đã nhận được sự quan tâm đáng kể từ nhiều quốc gia khác, đặc biệt khi các nước châu Âu tăng cường năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine kéo dài hơn 4 năm.

Các quan chức Israel đánh giá cao hiệu quả thực chiến của Arrow trong việc đối phó các cuộc tấn công bằng tên lửa từ Iran. Theo họ, trong hai đợt giao tranh gần đây nhất - vào tháng 6/2025 và đầu năm nay - hệ thống đã đánh chặn thành công ít nhất 90% số tên lửa đạn đạo mà nó tham gia đối phó.