Với các dòng UAV kiểu Shahed trước đây, Ukraine thường có nhiều thời gian hơn để phát hiện và phản ứng. Tuy nhiên, những biến thể mới sử dụng động cơ phản lực có tốc độ cao hơn đáng kể, một số loại có thể vượt 500 km/h, khiến thời gian cảnh báo và khả năng đánh chặn bị thu hẹp. Nga hiện cũng đang gia tăng mạnh việc sản xuất và sử dụng các UAV này.

Nhanh hơn, mang tải trọng lớn hơn và khó đánh chặn hơn, các UAV phản lực của Nga ngày càng xuất hiện nhiều trong các đợt tấn công nhằm vào Ukraine. Do tốc độ cao, trong một số trường hợp, vụ nổ xảy ra chỉ ít lâu sau khi còi báo động phòng không vang lên.

Theo phía Ukraine, trong tháng 8/2026, Nga đã phóng khoảng 2.800 UAV phản lực, tăng mạnh so với khoảng 350 chiếc vào tháng 6. Sự gia tăng này khiến Kiev phải đẩy nhanh phát triển các phương án đánh chặn mới.

UAV Shahed dùng động cơ phản lực có gì đặc biệt?

Các phiên bản Shahed thông thường, trong đó có Geran-1 và Geran-2 do Nga sản xuất dựa trên thiết kế Shahed của Iran, sử dụng động cơ đốt trong kết hợp cánh quạt. Trong khi đó, các biến thể mới được trang bị động cơ phản lực, cho phép đạt tốc độ cao hơn và đòi hỏi kết cấu thân được gia cường để chịu tải trọng lớn hơn.

Khác biệt về tốc độ khá rõ rệt. UAV Shahed thông thường có tốc độ hành trình khoảng 180 km/h, trong khi các UAV phản lực của Nga có thể đạt 400-1.000 km/h tùy biến thể. Tốc độ cao khiến khả năng đánh chặn giảm xuống.

Hệ thống dẫn đường và cấu tạo của các UAV này cũng phức tạp hơn. Một số mẫu được trang bị camera ảnh nhiệt hồng ngoại, hệ thống dẫn đường có hỗ trợ trí tuệ nhân tạo, anten chống gây nhiễu và modem vô tuyến dạng mạng lưới nhằm tăng khả năng hoạt động và đối phó với các biện pháp đánh chặn.

Iran đã phát triển Shahed-238 sử dụng động cơ phản lực và Nga cũng sở hữu các biến thể riêng. Geran-3 là một trong những mẫu Shahed chủ lực đầu tiên của Nga sử dụng động cơ phản lực, trang bị turbojet Telefly JT80.

Geran-3 có tốc độ khoảng 300-370 km/h và tầm hoạt động lên tới 1.000 km. Sau đó, Nga tiếp tục phát triển các mẫu UAV phản lực có tốc độ và tải trọng lớn hơn. Geran-3 hiện được triển khai từ các căn cứ gần Ukraine cùng nhiều loại UAV tốc độ cao khác.

Vì sao Nga chuyển sang UAV phản lực?

Theo United24, Nga bắt đầu đưa vào sử dụng các biến thể UAV phản lực tốc độ cao trong bối cảnh Ukraine ngày càng tăng cường khả năng đánh chặn các dòng Shahed thế hệ cũ.

Những UAV này giúp Nga rút ngắn thời gian tiếp cận mục tiêu, đồng thời mở rộng khả năng tấn công các khu vực sâu hơn trong lãnh thổ Ukraine. Các UAV dùng cánh quạt vẫn tiếp tục được sản xuất với số lượng lớn và thường được sử dụng ở các khu vực gần biên giới, trong khi UAV phản lực ngày càng được sử dụng nhiều hơn cho các mục tiêu ở xa.

Ngoài Geran-3, Nga đã đưa vào sử dụng hoặc phát triển thêm một số mẫu UAV phản lực mới, trong đó đáng chú ý có Geran-4, Geran-5 và S8000 Banderol.

Năm 2026, Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) công bố thông tin về Geran-4, mẫu UAV được phát triển nhằm giảm khả năng bị đánh chặn. Geran-4 không phải là thiết kế hoàn toàn mới mà được xem là phiên bản nâng cấp đáng kể từ Geran-3.

Geran-3 có tốc độ tối đa khoảng 370 km/h, trong khi Geran-4 có thể đạt 500 km/h và hoạt động ở độ cao tới 5.000 m. Các đánh giá ban đầu cho rằng tầm hoạt động của Geran-4 vào khoảng 500 km, nhưng một chiếc Geran-4 sau đó được ghi nhận đã bay khoảng 960 km.

Theo HUR, Geran-4 sử dụng 2 loại động cơ turbojet gồm Telefly LX-WP-160, lực đẩy 160 kg, và Telefly TF-TJ2000A, lực đẩy 200 kg. UAV này có thể mang nhiều loại đầu đạn khác nhau, trong đó có đầu đạn nổ phá mảnh hoặc nhiệt áp nặng 50 kg, cũng như đầu đạn nhiệt áp nặng 90 kg. Theo phía Ukraine, Geran-4 đã được sử dụng nhiều trong các đợt tấn công nhằm vào Kiev, trong đó có vụ nhằm vào trụ sở Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) ở trung tâm thành phố.

Geran-5 là biến thể mới hơn. Theo HUR, thiết kế của mẫu UAV này có nhiều điểm tương đồng với UAV Karrar của Iran và hình dáng gần với tên lửa hành trình hơn so với dòng Shahed truyền thống. Geran-5 cũng sử dụng động cơ Telefly TF-TJ2000A, có lực đẩy lớn hơn loại trang bị cho Geran-3.

Geran-5 có sải cánh lên tới 5,5 m, chiều dài khoảng 6 m. Hệ thống điều khiển gồm thiết bị định vị vệ tinh Comet 12 kênh, thiết bị theo dõi sử dụng máy tính siêu nhỏ Raspberry Pi và modem 3G/4G. Tầm hoạt động được cho là lên tới 1.000 km, đầu đạn có thể nặng 90 kg. Nguồn tin của Ukraine cho biết Geran-5 có tốc độ hành trình khoảng 280-330 km/h, trong khi ở một số chế độ có thể đạt 450-600 km/h.

Theo HUR, Nga hiện sản xuất khoảng 3.000 UAV Geran-4 và Geran-5 mỗi tháng.

HUR xếp S8000 Banderol vào loại “tên lửa-UAV”. Phương tiện này có thể được phóng từ UAV Orion, bệ phóng mặt đất hoặc trực thăng Mi-28N. Banderol sử dụng động cơ turbojet SW800Pro-A95 của Swiwin, có tầm hoạt động lên tới 500 km và tốc độ tối đa khoảng 650 km/h. Banderol có khả năng đổi hướng nhanh và tốc độ cao, khiến việc phát hiện và đánh chặn trong khoảng thời gian ngắn trở nên khó khăn hơn.

Nhìn chung, Geran-4, Geran-5 và Banderol đều có tốc độ cao hơn và khả năng mang tải trọng lớn hơn so với các dòng Shahed dùng cánh quạt. Tốc độ va chạm cao cũng làm tăng sức công phá khi đánh trúng mục tiêu.

Ukraine tìm cách đối phó UAV phản lực Nga

Các UAV phản lực đang đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống phòng không Ukraine. Đại tá Yurii Ihnat thuộc Không quân Ukraine cho biết tỷ lệ đánh chặn đối với các UAV này chỉ vào khoảng 60%.

Các phương thức đánh chặn từng phát huy hiệu quả trước những UAV Shahed tốc độ thấp không hoàn toàn phù hợp với các mục tiêu bay nhanh. Vì vậy, Ukraine đang phát triển nhiều loại UAV đánh chặn mới, trong đó ít nhất 4 mẫu đang được thử nghiệm.

Một số UAV phản lực đã bị đánh chặn trong thực tế. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng cho biết nước này đã đạt bước tiến trong việc sử dụng UAV đánh chặn do Kiev chế tạo để tiêu diệt loại mục tiêu này.

Ukraine hiện phối hợp với các doanh nghiệp tư nhân nhằm phát triển giải pháp nâng tỷ lệ đánh chặn UAV. Trong số đó có LITAVR+, mẫu UAV đánh chặn được thiết kế để đối phó mục tiêu phản lực và đã trải qua thử nghiệm.

Nhà sản xuất UAV Wild Hornets cũng đang phát triển Sting 2.0 để đánh chặn UAV phản lực tốc độ cao. Trong khi đó, nền tảng công nghệ quốc phòng Brave1 cho biết một trong những công nghệ do họ hỗ trợ đã được sử dụng để đánh chặn Banderol với chi phí chỉ bằng một phần so với giá trị của mục tiêu.