Từ nguồn gốc gia đình đến thửa ao “vắng chủ”

Theo hồ sơ do gia đình ông Lê Như Uyển cung cấp, cụ Lê Như Xuyến (1921-1977), vợ là bà Đỗ Thị Tuyết (1919-1960) là bố mẹ của ông Lê Như Uyển có tài sản tại xã Đồng Lạc gồm diện tích đất ở 1563 m2 và 3 ao. Do gia đình không còn người thường xuyên có mặt tại địa phương, phần đất và ao được giao cho người thân trông nom.

Đến giai đoạn lập bản đồ 299, khoảng năm 1983-1985, thì cụ Xuyến và vợ là bà Tuyết đều đã qua đời, còn ông Uyển là con trai đang làm nhiệm vụ tại tuyến đầu ở Cao Bằng từ năm 1979 -1984 nên gia đình không ai có mặt ở địa phương để kê khai phần đất ao.

Theo Bản xác nhận ngày 21/4/2023 của ông Trần Đức Bàng, nguyên cán bộ địa chính xã Đồng Lạc từ năm 1972 đến năm 1988, khi thực hiện đo đạc, kê khai bản đồ 299, các thửa ao là do gia đình cụ Xuyến quản lý, sử dụng. Nhưng do gia đình vắng mặt tại thời điểm đo đạc, đất được ghi nhận là “vắng chủ” sau đó chính quyền xã quản lý.

Điều này dẫn đến hồ sơ địa chính tại bản đồ 299 ghi thửa 370 diện tích 1.299 m² và thửa 362 diện tích 744 m² là “ao UBND”, còn thửa 372 diện tích 1.563 m² ghi tên "Xuyến".

Bản đồ năm 1990 thể hiện thửa 480 diện tích 1.249 m² và thửa 468 diện tích 744 m² là “ao UBND”, trong khi thửa 482 diện tích 1.563 m² ghi tên "Xuyến".

Đến bản đồ năm 2014, thửa 15 diện tích 1.078 m², thửa 42 diện tích 254 m² và thửa 63 diện tích 295 m² đều ghi chủ sử dụng là “UBND xã”.

Hồ sơ địa chính qua các thời kỳ và những vấn đề cần làm rõ

Trước việc đất hương hỏa trở thành đất công, năm 2023, ông Uyển gửi đơn đề nghị UBND xã Đồng Lạc xem xét việc nhận lại phần đất do ông cha để lại, trong đó có 3 thửa ao. UBND xã đã thành lập tổ công tác, kiểm tra hồ sơ địa chính và làm việc với những người từng sinh sống, công tác tại địa phương.

Ngày 13/9/2024, UBND xã Đồng Lạc ban hành Báo cáo số 82/BC-UBND về kết quả xác minh nội dung đề nghị của ông Lê Như Uyển. Kết luận báo cáo nêu rõ, 3 thửa ao trước những năm 1960 là của gia đình cụ Xuyến quản lý, sử dụng; đến năm 1985, khi lập bản đồ 299, gia đình không có mặt tại địa phương nên đăng ký là UBND xã. Sau đó, 3 thửa ao do UBND xã quản lý và được giao thầu để tăng ngân sách địa phương.

Báo cáo 82/BC-UBND có trích dẫn ý kiến một số nhân chứng cao tuổi tại thôn Cẩm La như ông Bàng, sinh nǎm 1933, nguyên là cán bộ địa chính xã Ðồng Lạc từ nǎm 1972 đến nǎm 1988, ông Nguyễn Văn Say, sinh nǎm 1950, ông Phạm Văn Long sinh nǎm 1951, bà Nguyễn Thị Thuân, sinh nǎm 1944 và ông Lê Như Thuấn, con ông Trang, cũng xác nhận nguồn gốc và quá trình quản lý các thửa ao của gia đình cụ Xuyến trước đây.

Ngày 6/11/2024, UBND xã đã có Biên bản số 21 của Hội đồng đăng ký đất đai xã Đồng Lạc đề nghị UBND huyện Nam Sách xem xét hồ sơ cấp Giấy chứng nhận QSDÐ cho gia đình ông Lê Như Uyển tại thửa đất số 15 diện tích 1078m loại đất NTS, thửa đất số 42 diện tích 254 m loại đất NTS, thửa đất 63 diện tích 295m loại đất NTS tờ bản đồ số 18 bản đồ địa chính xã Ðồng Lạc theo quy định của Pháp luật.

Sau khi có xác nhận của xã Đồng Lạc, tháng 9/2024 ông Uyển đã nộp hồ sơ lên UBND huyện Nam Sách để đề nghị cấp sổ đỏ theo đúng quy định, nhưng đến tháng 5/2025, UBND huyện Nam Sách mới phản hồi hồ sơ không đủ điều kiện cấp sổ sau khi giữ hồ sơ của gia đình ông gần 9 tháng.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Như Uyển cho rằng, 3 thửa ao nằm trong khuôn viên đất hương hỏa của gia đình ông và dòng họ ông trước những năm 1960 do gia đình quản lý, sử dụng. Việc gia đình vắng mặt khi lập hồ sơ cần được phân biệt với việc xác định nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng đất. “Tuổi tôi đã cao, sức khỏe ngày càng yếu, tôi chỉ mong các cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc làm rõ nguồn gốc đất một cách khách quan, công tâm để gia đình được nhận lại phần đất hương hỏa của cha ông”, ông Uyển bày tỏ.

Để có thông tin khách quan, đa chiều, phóng viên đã có buổi làm việc với UBND xã Nam Sách, T.P Hải Phòng. Tại buổi làm việc, ông Phùng Văn Diện, Chủ tịch UBND xã Nam Sách cho rằng, cơ quan quản lý nhà nước đã căn cứ vào hồ sơ địa chính pháp lý qua các thời kỳ (bản đồ 299, sổ mục kê từ năm 1983/1988 đến nay) và đã có văn bản trả lời ông Uyển 03 diện tích ao trên đều do UBND xã quản lý.

Khi phóng viên hỏi về Báo cáo 82/BC-UBND và Biên bản số 21 của Hội đồng đăng ký đất đai xã Đồng Lạc, đại diện UBND xã Nam Sách cho rằng, do ông Uyển không hỏi về nguồn gốc đất qua các thời kỳ mà chỉ yêu cầu xã xác nhận 03 thửa ao trên là của ông Lê Như Uyển nên UBDN xã không thể làm trái quy định pháp luật để xác nhận khi chưa đủ căn cứ pháp lý.

Câu hỏi về nguồn gốc của 3 cái ao vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng. Để làm rõ sự việc, cần đối chiếu toàn bộ hồ sơ địa chính qua các thời kỳ, các tài liệu xác minh của chính quyền địa phương và tài liệu về quá trình quản lý, sử dụng đất của các bên theo quy định pháp luật. 

Với ông Uyển, đây không chỉ là câu chuyện về diện tích đất mà còn là mong muốn làm rõ nguồn gốc phần đất hương hỏa cha ông để lại. Sau nhiều năm phục vụ trong quân đội và mang trên mình thương tật do chiến tranh, ở tuổi xế chiều, điều ông Uyển chờ đợi là câu trả lời rõ ràng, khách quan dựa trên hồ sơ đầy đủ và đúng quy định pháp luật.