Chuyên gia Việt ở nước ngoài cùng giải bài toán công nghệ chiến lược quốc gia
VOV.VN - TS. Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Công nghệ và Giám đốc Chuyển đổi AI Tập đoàn FPT, đề xuất mở rộng trao đổi nhân tài, đưa Việt Nam tham gia sớm vào khoa học AI an toàn.
Tại cuộc gặp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Canada, TS. Nguyễn Xuân Phong cho rằng, câu chuyện đóng góp cho đất nước gắn với chính công việc hằng ngày. Bảy năm qua, ông làm việc, nghiên cứu tại Viện Mila, cộng tác cùng Giáo sư Yoshua Bengio, đồng thời đảm nhiệm trách nhiệm công nghệ tại FPT. "Với tôi, nghiên cứu tại Mila và đảm nhiệm trách nhiệm công nghệ tại FPT chính là cách biến tinh thần ấy thành công việc hằng ngày", ông chia sẻ, khi nhắc tới quan điểm người Việt Nam ở nước ngoài có thể đóng góp cho đất nước từ bất kỳ đâu.
Đề xuất đầu tiên của ông Phong là trao đổi nhân tài ở đẳng cấp cao nhất, tạo điều kiện để nhà khoa học trẻ làm việc cùng những người giỏi nhất thế giới, cùng giải bài toán lớn và duy trì kết nối lâu dài với đất nước. Qua sáu năm hợp tác, FPT và Mila đã đào tạo 80 nhà nghiên cứu, công bố 162 công trình khoa học, trong đó 126 công trình tại các hội nghị và tạp chí hàng đầu. "Giá trị lớn nhất là một thế hệ nhà khoa học Việt Nam đang trưởng thành, có khả năng đóng góp đồng thời cho khoa học hai nước và thế giới", ông nói. Từ kinh nghiệm này, ông đề xuất mở rộng hợp tác đào tạo, trao đổi chuyên gia sang lượng tử, an ninh mạng, bán dẫn và các lĩnh vực thuộc danh mục công nghệ chiến lược, mỗi chương mục công nghệ chiến lược, mỗi chương trình gắn với một nhóm nghiên cứu trong nước và bài toán cụ thể của Việt Nam.
Đề xuất thứ hai hướng tới khoa học về AI an toàn. Theo ông Phong, cuộc đua AI hiện nay còn là cuộc đua bảo đảm những hệ thống ngày càng mạnh luôn an toàn, đáng tin cậy và phục vụ con người. Giữa tháng 9, Canada và Đức công bố cam kết hỗ trợ lên tới 300 triệu đô la Canada cho LawZero, tổ chức phi lợi nhuận do Giáo sư Bengio sáng lập tại Montréal nhằm nghiên cứu các hướng tiếp cận AI an toàn mới. Ông Phong đề xuất Việt Nam nghiên cứu tham gia sáng kiến này từ sớm, cử nhà khoa học, xây dựng nhóm nghiên cứu chung và đóng góp vào phương pháp đánh giá, tiêu chuẩn chung. "Bằng những đóng góp khoa học thực chất, Việt Nam có thể có tiếng nói ngay từ khi các nền tảng và chuẩn mực ấy đang được hình thành", ông Phong nhận định.
Nội dung thứ ba là biến hợp tác quốc tế thành năng lực tự chủ công nghệ. Theo tinh thần Nghị quyết 57, FPT cam kết tiếp tục đầu tư vào AI, lượng tử và các công nghệ chiến lược, hướng tới năng lực phát triển, vận hành và kiểm chứng các hệ thống AI phù hợp với tiếng Việt, văn hóa và nhu cầu Việt Nam, đồng thời bảo đảm quyền kiểm soát dữ liệu. Thông qua hợp tác với Mila và các đối tác quốc tế, FPT đặt mục tiêu đưa 1.000 người Việt Nam tới Canada và các nước tiên tiến học thạc sĩ, tiến sĩ về AI. Ông Phong kiến nghị, Nhà nước tạo điều kiện cho các chương trình dài hạn giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, có cơ chế để chuyên gia ở nước ngoài cùng tham gia giải quyết những bài toán quốc gia.
Cuộc gặp mặt hơn 20 chuyên gia, trí thức tiêu biểu của Mạng lưới Chuyên gia và Nhà khoa học Việt Nam tại Canada, hoạt động trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an ninh mạng, 5G/6G, năng lượng, khoáng sản chiến lược, dữ liệu và máy bay không người lái, diễn ra chiều 25/9 (giờ địa phương) tại Ottawa, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam. Tại cuộc gặp, lãnh đạo cấp cao Việt Nam đánh giá đội ngũ trí thức người Việt tại Canada là nguồn lực trí tuệ quý báu, là cầu nối giữa Việt Nam với Canada và thế giới. Lãnh đạo cấp cao khẳng định Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục kiến tạo cơ chế, có chính sách đãi ngộ và môi trường làm việc minh bạch, bảo đảm điều kiện để chuyên gia tham gia lâu dài hoặc đóng góp linh hoạt từ xa. Các chuyên gia được kỳ vọng tiếp tục hiến kế cho những bài toán trong các lĩnh vực ưu tiên như AI, bán dẫn, lượng tử, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, hàng không vũ trụ, với giải pháp và kết quả cụ thể. Đóng góp cho đất nước không nhất thiết phải bằng việc về nước lâu dài, mà có thể là một công trình nghiên cứu, một dự án hợp tác hay một chương trình đào tạo.






