Tăng mức phạt tiền, bổ sung loạt biện pháp cưỡng chế mới

Trình bày tờ trình tóm tắt về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng cho biết, luật quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính gồm 6 phần, 128 điều.

Về nội dung cơ bản, dự thảo luật nâng cao thời hiệu xử phạt tối đa từ 2 năm lên 3 năm. Nâng mức tiền phạt tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân; từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Dự thảo sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về vi phạm hành chính.

Song song đó, dự thảo cắt giảm một số thủ tục không cần thiết trong quy trình xử phạt; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, hướng tới thực hiện xử phạt hoàn toàn trên môi trường điện tử; cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ.

Bên cạnh đó, dự thảo luật giảm mức phạt tiền là điều kiện được hoãn, miễn; giảm nộp tiền phạt nhiều lần; sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền, nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm; bổ sung các trường hợp hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp với thực tiễn.

Đáng chú ý, dự thảo luật bổ sung các biện pháp cưỡng chế bao gồm: Tạm hoãn xuất cảnh; Niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; Ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; Ngừng cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông, hạ tần số hoặc thực hiện các biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.

Ngoài ra, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. 

Cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc nhiều quy định

Trình bày báo cáo thẩm tra tóm tắt, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành về sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính, theo đó sửa đổi, bổ sung 93 điều, bổ sung mới 4 điều và kế thừa 31 điều của Luật hiện hành.

Về việc chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc sang Chủ tịch UBND cấp xã, Thường trực Ủy ban cho rằng, cần thận trọng, chỉ đề xuất chuyển giao thẩm quyền áp dụng đối với 2 trong 3 biện pháp xử lý hành chính có tính chất hạn chế quyền tự do của công dân, trong khi biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng vẫn giữ nguyên thẩm quyền áp dụng của Tòa án nhân dân là chưa bảo đảm tính nhất quán về chủ trương, chính sách, chưa phát huy đầy đủ tinh thần và kết quả đã đạt được trong công cuộc cải cách tư pháp thời gian qua.

“Trường hợp cơ quan soạn thảo cho rằng trình tự, thủ tục để Tòa án nhân dân quyết định phức tạp, kéo dài, chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn thì có thể nghiên cứu đề xuất sửa đổi các quy định của Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân cho phù hợp, thay vì đề xuất sửa đổi thẩm quyền áp dụng trong các luật có liên quan”, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu nói.

Về việc nâng thời hiệu xử phạt từ 1 - 2 năm (theo luật hiện hành) lên từ 1 - 3 năm, Thường trực Ủy ban cho rằng, để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và xử phạt nhanh chóng, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, có sự phân loại cụ thể đối với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt để quy định một cách phù hợp tại Nghị định hướng dẫn thi hành Luật.

Về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, Thường trực Ủy ban cho rằng, việc bổ sung quy định này là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu có giải pháp phù hợp để người vi phạm biết được thông tin về hành vi vi phạm của mình, bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, thực hiện của người vi phạm; tránh việc người vi phạm vừa phải thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử, vừa phải làm việc trực tiếp với cơ quan người có thẩm quyền.

Về việc nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, Thường trực Ủy ban cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao sẽ không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của đa số cá nhân, doanh nghiệp và sẽ không phát huy được hiệu quả.

Bên cạnh phương án tăng mức phạt tiền, cần xem xét các giải pháp khác như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng hình thức phạt bổ sung (như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động); đồng thời nghiên cứu tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, vừa hạn chế việc tăng mức phạt tiền quá cao dẫn đến ảnh hưởng đến tính khả thi của quyết định xử phạt.

Đối với việc giao Chính phủ quy định mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực, Thường trực Ủy ban cho rằng, Luật hiện hành quy định cụ thể mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực để làm cơ sở cho Chính phủ quy định khung tiền phạt hoặc mức phạt tiền cụ thể đối với các hành vi vi phạm trong các nghị định, vừa bảo đảm tính linh hoạt, vừa tạo mức trần cần thiết để các quy định của Luật được áp dụng ổn định, thống nhất. Việc quy định cụ thể trong dự thảo luật về mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực cũng thể hiện đúng thẩm quyền của Quốc hội trong việc quy định cụ thể các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền, nghĩa vụ của công dân. Do đó, đề nghị cân nhắc giữ như quy định của luật hiện hành.